Xung đột xã hội - Từ lý luận đến thực tiễn nông thôn Việt Nam

08/01/2014

Năm xuất bản: 2013

Xung đột xã hội - Từ lý luận đến thực tiễn nông thôn Việt Nam

Xung đột xã hội là hiện tượng xã hội tất yếu khách quan trong xã hội đang phát triển. Quyền lực và tư lợi và bản chất cơ bản chứa đựng xung đột trong con người. Cạnh tranh và xung đột đưa đến sự biến đổi và tiến bộ của lịch sử. Thực tế hơn 20 năm “đổi mới” ở Việt Nam, đời sống đa số nhân dân đã được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, mặt trái của kinh tế thị trường, nhiều tiêu cực nghiêm trọng và kéo dài như tệ tham nhũng, quan liêu, mất công bằng, mất dân chủ của một số cán bộ đã tác động đến đời sống của người dân, gây bức xúc, bất bình… dẫn đến xung đột xã hội. Theo các tổng kết thì sự mất ổn định xảy ra bắt nguồn từ các lý do: tranh chấp nguồn lợi từ đất đai, quần chúng bất bình với cán bộ cơ sở, một số mâu thuẫn có liên quan đến tín ngưỡng tôn giáo, hay xuất phát từ kết quả của những vụ án hình sự, dân sự… Trong đó, đáng chú ý là những tranh chấp liên quan đến đất đai, nguồn lợi đã xảy ra với quy mô lớn, kéo dài, thường xuyên.

 

Trên cơ sở các vụ xung đột đã xảy ra, nghiên cứu “Xung đột xã hội - từ lý luận đến thực tiễn nông thôn Việt Nam” của Tiến sĩ Phan Tân (Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) đã tiến hành phân tích tài liệu từ các báo cáo tổng kết của các cơ quan chức năng. Về thực nghiệm trường hợp, nghiên cứu đã chọn 3 tỉnh: Hà Tây (cũ), Đồng Nai, Đăk Lăk (cũ) - các địa phương được xem là “nóng” về các tranh chấp, khiếu - tố, xung đột để tổ chức điền dã nghiên cứu thực địa. Cơ sở của thông tin, số liệu được lấy từ 287 hồ sơ vụ việc qua phân tích định lượng hóa, phỏng vấn qua bảng hỏi 308 người dân - những người đã tham gia xung đột. Đồng thời, tiến hành phỏng vấn sâu một số cá nhân công dân và cán bộ từng tham gia xung đột hoặc tham gia giải quyết xung đột.

 

Với 5 chương nội dung: 1) Xung đột xã hội - lý luận và phương pháp luận; 2) Nông thôn và vấn đề xung đột; 3) Xung đột xã hội ở nông thôn những năm “đổi mới”; 4) Cơ sở, quá trình hình thành, phát triển xung đột xã hội ở nông thôn thời gian qua; 5) Vấn đề đặt ra trong tương lai, cuốn sách nhấn mạnh: việc nghiên cứu xung đột xã hội ở Việt Nam cần được đẩy mạnh để làm rõ nguyên nhân và giải pháp giải quyết đồng bộ từ lý luận đến thực tiễn. Xung đột xã hội là vấn đề lớn, là một mặt của thống nhất và đấu tranh, của mâu thuẫn và hòa hợp. Vì vậy, mỗi xung đột cần được nghiên cứu chuyên biệt và phải được giải quyết theo quan điểm chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bền vững nhằm phát huy chức năng và hạn chế phản chức năng. Từ nhiều quan điểm khác nhau đánh giá về vai trò của xung đột và đề xuất phương án giải quyết xung đột, các nghiên cứu ở Việt Nam cần phải tiếp thu các hạt nhân hợp lý của các lý thuyết xã hội học về xung đột xã hội, không khiên cưỡng hay cứng nhắc trong áp dụng.

 

Cuốn sách gồm 343 trang, do Nhà xuất bản Công an nhân dân ấn hành năm 2013, hy vọng đáp ứng được phần nào những tìm kiếm của độc giả về chủ đề xung đột xã hội.

 

Trân trọng giới thiệu!

 

 

-Anh Thư-