Thị trường vận tải biển container thế giới và chiến lược phát triển đội tàu vận tải biển container của Việt Nam

27/06/2022

1. Khái quát tình hình thị trường vận tải biển container trên thế giới

 

Thế giới đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng vận tải biển mới kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng phát trở lại ở miền Nam Trung Quốc. Thị trường vận tải biển phải đối mặt với hàng loạt yếu tố căng thẳng như: nhu cầu tăng vọt, tình trạng thiếu container, các cảng tắc nghẽn, thiếu tàu, thiếu công nhân bốc dỡ tại cảng. Công suất xử lý hàng hóa tại các cảng biển theo đó cũng giảm, gây ra sự chậm trễ nghiêm trọng trong việc vận chuyển hàng hóa. Thời gian tàu hàng chờ tại cảng bị kéo dài, chi phí vận chuyển vốn đã cao nay lại càng tăng. Việc quyết tâm theo đuổi chiến lược “zero Covid” của Trung Quốc tiếp tục ảnh hưởng lớn đến thị trường vận tải biển thế giới khi Thượng Hải (thành phố có cảng container lớn nhất thế giới) tuyên bố phong tỏa từ đầu tháng 4/2022 do số ca nhiễm Covid-19 mới ngày càng gia tăng, khiến công suất của cảng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây ra sự chậm trễ và tắc nghẽn lớn ở cảng này.

 

2. Các xu hướng của thị trường vận tải biển container trên thế giới

 

2.1. Xu hướng liên minh, mua bán, sáp nhập giữa các hãng tàu: là một trong những xu hướng tất yếu của ngành vận tải biển container toàn cầu nhằm cắt giảm chi phí vận chuyển. Ba liên minh lớn nhất thế giới hiện nay là 2M, Ocean Alliance, THE Alliance. Ngoài ra, còn rất nhiều thương vụ mua bán, sáp nhập giữa các hãng tàu lớn, như Hapag - Lloyd với UASC CMA, Cosco và China Shipping…

 

2.2. Xu hướng tăng kích cỡ tàu container: là xu hướng nhằm cắt giảm chi phí, giảm giá thành vận chuyển, giảm chi phí xếp dỡ, nâng cao hiệu quả sử dụng nhiên liệu. Hãng tàu Maersk (Đan Mạch) đã tiên phong trong xu hướng này với việc đưa gam tàu Megaship (dung tích trên 10.000 TEU) vào khai thác cho các tuyến dài châu Á - châu Âu và châu Á - Bắc Mỹ. Tiếp đó, một thế hệ siêu tàu đã được đặt đóng hàng loạt bởi các hãng tàu lớn như CMA/CGM, MSC... để tham gia các liên minh vận tải.

 

2.3. Xu hướng điều chỉnh năng lực vận tải phù hợp với nhu cầu vận chuyển: trong bối cảnh đại dịch Covid-19, các hãng tàu đồng bộ thực hiện kế hoạch rút tàu và cắt giảm số chuyến trên các tuyến vận tải chính. Khi nhu cầu vận chuyển tăng mạnh trở lại từ cuối năm 2020, các hãng tàu đưa dần đội tàu container trở lại thị trường và tiếp tục duy trì giá cước ở mức cao.

 

2.4. Xu hướng tích hợp chuỗi dịch vụ vận tải container - trung tâm logistics thông qua các hạ tầng cơ sở, thiết bị sẵn có, quảng bá tiếp thị các ưu thế và khuyến khích phát triển đầu tư. Cạnh tranh giữa các trung tâm logistics toàn cầu ngày càng khốc liệt, nên việc tích hợp chuỗi dịch vụ là xu hướng tất yếu để nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng thị trường.

 

3. Dự báo thị trường vận tải biển container giai đoạn 2021-2025 và xu hướng tới năm 2030

 

3.1. Dự báo thị trường vận tải biển container quốc tế

 

- Nhu cầu vận chuyển: Với tốc độ tăng trưởng kinh tế đến năm 2025, nhu cầu vận chuyển hàng container dự kiến sẽ đạt mức tăng trưởng từ 5-6% trong năm 2021, thậm chí có thể lên đến 7,5% và giảm xuống còn 3-4% trong các năm 2022-2023 và từ 1-2% trong các năm 2024-2025.

 

- Nguồn cung tàu: Mức tăng trưởng đội tàu container thế giới có thể đạt 3% trong năm 2021, 2,5% trong năm 2022 và 3,5% trong năm 2023 và từ 2-3% trong các năm 2024-2025.

 

Nhìn chung, thị trường vận tải biển container giai đoạn 2021-2025 sẽ tăng trưởng không đều. Sức tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2020 sẽ tiếp tục duy trì đến hết năm 2021 và giảm dần trong năm 2022. Năm 2023, với mức tăng trưởng kinh tế và nhu cầu vận chuyển tàu container được dự báo sẽ giảm dần. Do vậy, thị trường vận tải biển container từ năm 2023-2025 có thể sẽ quay trở lại mức trung bình của giai đoạn trước đại dịch Covid-19.

 

3.2. Dự báo thị trường vận tải container nội địa: Tổng sản lượng hàng container thông qua hệ thống cảng biển Việt Nam sẽ cán mốc khoảng 35,3- 40,6 triệu TEU đến năm 2030.

 

Nhu cầu vận chuyển: (i) trên tuyến Nam - Bắc: chủ yếu là các mặt hàng thành phẩm, nông sản và hàng tiêu dùng, thường sử dụng vỏ container 40 feet; (ii) trên tuyến Bắc - Nam: chủ yếu là các mặt hàng nguyên liệu thô và vật liệu xây dựng, ô tô, linh kiện điện tử, gỗ, giấy, nhôm, phân bón, hàng may mặc, thức ăn gia súc… thường sử dụng vỏ container 20 feet.

 

3.3. Dự báo thị trường vận chuyển hàng trung chuyển khu vực

 

Sự phát triển mạnh mẽ của phương thức vận tải biển container trên toàn thế giới và đặc biệt tại châu Á, trọng điểm là khu vực Đông Nam Á đã có ảnh hưởng rất lớn tới cơ cấu và sự tăng trưởng về trọng tải của đội tàu thế giới theo hướng container hóa. Hiện thế giới có khoảng 70% hàng hóa được vận chuyển bằng container, trong đó châu Á - Thái Bình Dương đã trở thành khu vực vận chuyển container lớn nhất trên thế giới. Sản lượng hàng hóa container thông qua các cảng biển chuyển tải tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là các cảng biển thuộc khu vực Đông Nam Á luôn đạt mức tăng trưởng đáng kể.

 

4. Một số kiến nghị đối với chiến lược phát triển đội tàu vận tải biển container của Việt Nam: (i) cần nhanh chóng hiện thực hóa chủ trương phát triển đội tàu vận tải biển container của Việt Nam nhằm nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh quốc gia trên thị trường vận tải biển thế giới; (ii) cần xây dựng lộ trình đầu tư - phát triển đồng bộ, phù hợp để phát triển đội tàu vận tải biển container của Việt Nam; (iii) cần có các cơ chế, chính sách hỗ trợ đặc biệt để phát triển đội tàu vận tải biển container của Việt Nam.

 

 

(Toàn văn bài viết đã được đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 5/2022, trang 3-10).

 

 

 


Các tin đã đưa ngày: