Thực trạng áp dụng công nghệ số của thanh niên ở Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số

29/07/2022

1. Mở đầu

 

Trong bối cảnh các ứng dụng công nghệ số bùng nổ mạnh mẽ, thanh niên đã thể hiện rõ hơn vai trò quan trọng của mình, là lực lượng nòng cốt và đi đầu trong việc áp dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất và đời sống, nhằm nâng cao năng suất lao động và cải thiện điều kiện sống cho đại bộ phận các tầng lớp xã hội. Việc nghiên cứu áp dụng công nghệ số của thanh niên gắn liền với bối cảnh chuyển đổi số có ý nghĩa quan trọng để đạt được các mục tiêu của Chương trình Chuyển đổi số quốc gia.

 

Bài viết phân tích bộ số liệu khảo sát được thực hiện tại Hà Nội trong 2 năm 2021-2022 trong khuôn khổ Đề tài “Nhận thức và thích ứng của thanh niên đô thị đối với vấn đề chuyển đổi số hiện nay”. Cỡ mẫu khảo sát gồm 600 thanh niên trong độ tuổi từ 18 đến 35 tuổi, là cán bộ của các cơ quan Trung ương (Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Khoa học và Công nghệ, Văn phòng Chính phủ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và sinh viên hai trường Đại học (Đại học Nội vụ và Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông).

 

2. Một số kết quả nghiên cứu chính

 

2.1. Áp dụng công nghệ số của thanh niên - kết quả khảo sát qua mạng xã hội

 

Trong số 8.177.566 mẫu nghiên cứu trên mạng xã hội thể hiện sự quan tâm và tương tác về chủ đề chuyển đổi số, có tới 67% là nữ giới, trong khi nam giới chỉ chiếm 33%. Xét theo nhóm tuổi, đa số thuộc nhóm tuổi từ 18-34. Đây cũng là đối tượng nhóm tuổi trẻ và có sự tiếp cận các công nghệ số nhiều nhất, điển hình là sử dụng mạng xã hội để trao đổi về chủ đề chuyển đổi số. Trong nhóm tuổi từ 18-25, chỉ có 29% là nam giới, trong khi có tới 71% là nữ giới. Đối với nhóm tuổi từ 26-34, tỷ lệ giới tính nam chiếm 58% và giới tính nữ là 42%. Xét theo khu vực địa lý, ở khu vực đô thị là 53%, ở khu vực nông thôn là 47%. Xét theo nghề nghiệp, 29% là học sinh, sinh viên, 56% là những người ở cấp quản lý, còn lại là các nhóm nghề nghiệp khác. Các kết quả này cho thấy các cấp quản lý rất quan tâm tới nhu cầu chuyển đổi số của thanh niên. Họ cũng là những người đã tiếp cận và nắm được nội dung sử dụng công nghệ số để có thể hướng dẫn đội ngũ nhân viên trong bối cảnh chuyển đổi số. Cách tiếp cận này đối với vấn đề công nghệ số hiện nay là hoàn toàn hợp lý để có thể nâng cao nhận thức của thanh niên trong công tác chuyển đổi số, góp phần thực hiện các mục tiêu của Chương trình Chuyển đổi số quốc gia.

 

2.2. Áp dụng công nghệ số của thanh niên - kết quả khảo sát thực tế tại Hà Nội

 

Kết quả khảo sát thực địa tại Hà Nội cho thấy, công nghệ số được thanh niên áp dụng trong các cơ quan hành chính, quản lý nhà nước đa số mang tính đặc thù là giải quyết các công việc sự vụ và hành chính với hệ thống bao trùm toàn bộ cơ quan, tổ chức. Thanh niên làm việc trong khối cơ quan nhà nước đánh giá việc nâng cấp gói dung lượng Internet là quan trọng nhất. Lĩnh vực cần được nâng cấp và trang bị gói mạng Internet nhất là giáo dục (56%), tiếp theo đó là lĩnh vực tài chính - ngân hàng với tỷ lệ 52,8%, lĩnh vực giao thông vận tải và logistic là ít cần thiết hơn (43,7%) so với các lĩnh vực cần chuyển đổi số khác. Đa số các ý kiến của thanh niên đều cho rằng, việc nâng cấp các gói dữ liệu phục vụ cho công việc, học tập, giải trí và liên lạc trong các lĩnh vực cần chuyển đổi số là yêu cầu bức thiết. Có rất ít số lượng thanh niên cho rằng không cần chuyển đổi hay nâng cấp gói dung lượng nào.

 

Xu hướng mua sắm/giao dịch trực tuyến của thanh niên có sự gia tăng. Số lượng thanh niên trả lời câu hỏi về mức độ mua sắm/giao dịch của bản thân trên mạng Internet đa số ở các phương án “rất thường xuyên” (22%) và “thường xuyên” (26,7%). Có tới 29,2% thanh niên được hỏi cho biết bản thân thường xuyên sử dụng các ứng dụng số để gọi đồ ăn, đồ uống phục vụ nhu cầu hàng ngày của bản thân. Qua đó cho thấy việc sử dụng các ứng dụng đặt đồ ăn, đồ uống đã rất phổ biến.

 

Đa số các ý kiến của thanh niên trong mẫu khảo sát đều cho biết họ đã sử dụng các ứng dụng chính phủ số trên điện thoại thông minh như Facebook, Zalo để theo dõi các hoạt động, thông tin cập nhật của Chính phủ. Đối với việc sử dụng ứng dụng Zalo, tỷ lệ nam giới sử dụng nhiều hơn nữ giới (71,2% > 66,4%), trong khi đó ứng dụng Facebook có tỷ lệ sử dụng gần tương đương giữa hai giới (nam 71,9% và nữ 71,8%).

 

Các ứng dụng kinh tế số trong điện thoại thông minh là các ứng dụng mà các nhóm thanh niên đều sử dụng. Đa số họ đều sử dụng các ứng dụng ngân hàng, ví điện tử, mua sắm trực tuyến. Tỷ lệ sử dụng các ứng dụng kinh tế số trong điện thoại thông minh không có sự chênh lệch quá lớn giữa các nhóm thanh niên xét theo giới tính và nhóm việc làm.

 

3. Một vài nhận xét và kết luận

 

Những số liệu được phân tích và tổng hợp cho thấy nhận thức của thanh niên về các vấn đề chuyển đổi số chưa thực sự như kỳ vọng. Nhóm thanh niên làm việc ở các cơ quan nhà nước thích ứng với các công nghệ số chậm hơn so với các nhóm thanh niên làm việc ở khối kinh tế, kinh doanh và nhóm thanh niên có việc làm chuyên môn công nghệ thông tin, kỹ thuật. Điểm tích cực có thể nhận thấy là thanh niên đã dần nhận thức được tầm quan trọng của công nghệ số và áp dụng các công nghệ số vào công việc và đời sống. Tuy nhiên, việc áp dụng các công nghệ số của thanh niên chưa có tính chủ động cao, một phần do nhận thức về tầm quan trọng của chuyển đổi số chưa thực sự rõ ràng, dẫn tới việc thanh niên áp dụng một cách máy móc các công nghệ số chứ chưa thực sự tìm hiểu về công nghệ số và tầm quan trọng của chúng đối với cuộc sống. Sự thích ứng của thanh niên đối với chuyển đổi số chủ yếu thể hiện ở khía cạnh nhận thức và áp dụng các công nghệ số mới phù hợp với yêu cầu việc làm và nhu cầu của đời sống cá nhân, chứ chưa thực sự thích ứng và hiểu được tầm quan trọng của các vấn đề liên quan đến thể chế, cơ chế hoạt động và các yêu cầu kỹ năng số mới trong thế giới số.

 

Từ thực tế này, chính quyền và các cơ quan truyền thông cần thông tin về tầm quan trọng của công nghệ số tới đại bộ phận người dân, giúp người dân và nhất là thanh niên hiểu được tầm quan trọng của các nội dung trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia. Có như vậy, chuyển đổi số mới huy động được toàn bộ người dân tham gia và đạt được các mục tiêu đặt ra trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và ổn định xã hội.

 

 

(Toàn văn bài viết đã được đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 6/2022, trang 51-57).

 

 

 


Các tin đã đưa ngày: