Những điểm mới về văn hóa trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam

15/07/2021

 

Mở đầu

 

Để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc, phấn đấu đến năm 2030 là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, người dân có thu nhập cao, cần phát huy được sức mạnh tổng hợp của mọi nguồn lực cho phát triển đất nước. Trong số các nguồn lực tài chính, vật chất, khoa học, công nghệ, tài nguyên, văn hóa, con người,… nguồn lực văn hóa, nguồn lực con người có vai trò đặc biệt quan trọng. Với ý nghĩa đó, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã đưa ra nhiều quan điểm mới về phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam trong thời gian tới.

 

1. Những quan điểm mới về phát huy giá trị văn hóa

 

Trước hết, bên cạnh việc thay thế cụm từ “phát triển” bằng cụm từ “phát huy” và không chỉ đề cập đến xây dựng, phát triển văn hóa, con người nói chung, mà Văn kiện Đại hội XIII đã tập trung nhấn mạnh vào việc phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam. Điều này phù hợp với bối cảnh, tình hình đất nước trước những yêu cầu, đòi hỏi cấp thiết đang đặt ra và phù hợp với chủ đề được Đại hội xác định.

 

Thứ hai, bên cạnh những sứ mệnh, mục tiêu được xác định ở các kỳ Đại hội trước, nhận thức của Đảng về văn hóa ngày càng toàn diện, sâu sắc hơn; vai trò, chức năng của văn hóa được Đảng xem xét ở nhiều chiều cạnh, góc độ trong mối tương quan với các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, phát triển con người.

 

Thứ ba, trong mối quan hệ với kinh tế, văn hóa được xem là nguồn lực nội sinh, là “sức mạnh mềm” để thúc đẩy quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước. “Sức mạnh mềm” là thuật ngữ lần đầu tiên xuất hiện trong Văn kiện Đại hội XIII. Văn hóa được xem là nguồn tài nguyên có giá trị đặc biệt, nó có thể tái tạo và không ngừng tạo ra những sản phẩm mới có giá trị với hàm lượng trí tuệ cao.

 

Thứ tư, Văn kiện Đại hội XIII đã nhấn mạnh và khẳng định quan điểm phát triển ngành công nghiệp văn hóa: khẩn trương triển khai, phát triển có trọng tâm, trọng điểm ngành công nghiệp văn hóa và dịch vụ văn hóa trên cơ sở xác định và phát huy sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam, vận dụng có hiệu quả các giá trị và thành tựu mới của văn hóa, khoa học, kỹ thuật, công nghệ thế giới.

 

Thứ năm, bên cạnh nhiệm vụ, mục tiêu phát huy giá trị văn hóa Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đại hội XIII cũng đặc biệt nhấn mạnh quan điểm nhất quán phải “bảo vệ, gìn giữ tài nguyên văn hóa cho các thế hệ mai sau, đảm bảo sự phát triển bền vững mang tính liên tục, lâu dài của đất nước.

 

Thứ sáu, để hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước Việt Nam cường thịnh, hay như mong ước, khát vọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là “xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”, xứng đáng “sánh vai với các cường quốc, năm châu”, một trong những nội dung quan trọng trong chủ đề Đại hội, cũng là mục tiêu, sứ mệnh của nhiệm kỳ Đại hội XIII là “khơi dậy khát vọng phát triển đất nước”.

 

Thứ bảy, để phát huy vai trò to lớn của văn hóa trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời gian tới, nhiệm vụ được đề ra tại Đại hội XIII là tập trung nghiên cứu, xác định và triển khai xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người gắn với giữ gìn, phát triển hệ giá trị gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới. Đây cũng là một trong những nội dung mới trong công tác phát triển văn hóa.

 

2. Những quan điểm mới về phát huy sức mạnh con người Việt Nam

 

Nếu như các Báo cáo Chính trị trình Đại hội X và Đại hội XI của Đảng chỉ tập trung nhấn mạnh đến nhiệm vụ “phát triển văn hóa, nền tảng tinh thần của xã hội” và “chăm lo phát triển văn hóa”, thì trong Văn kiện Đại hội XIII, nhiệm vụ “phát huy sức mạnh con người Việt Nam” được đặc biệt nhấn mạnh. Trong các nguồn lực cho phát triển đất nước, nguồn lực con người là nguồn lực quan trọng nhất. Cùng với điểm nhấn về “khơi dậy khát vọng phát triển đất nước”, thì tinh thần “đổi mới sáng tạo” gắn liền với tinh thần, trí tuệ, sức sáng tạo, nhạy bén của người Việt cũng là một điểm mới được đề cập trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng.

 

Để phát huy sức mạnh con người Việt Nam, cần chú trọng phát huy những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng, hình thành con người mới với những phẩm chất, đặc tính cơ bản phù hợp với điều kiện mới: giàu lòng nhân ái, khoan dung, chân thành, tín nghĩa, trọng đạo lý, đức tính cần cù, chăm chỉ, tiết kiệm, sáng tạo. Bên cạnh đó là các nhiệm vụ: (i) quan tâm chăm lo công tác giáo dục, bồi dưỡng và bảo vệ trẻ em, thiếu niên, nhi đồng; (ii) tăng cường giáo dục lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm xã hội cho thanh niên; (iii) đẩy mạnh giáo dục nâng cao nhận thức, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ; (iv) khuyến khích, tạo điều kiện để mọi người dân được phát huy các năng lực tự do sáng tạo trong đời sống kinh tế, xã hội; (v) đề cao tinh thần gương mẫu, tiên phong của người lãnh đạo, quản lý; (vi) tạo môi trường, không gian văn hóa lành mạnh, dân chủ, nhân văn; (vii) khuyến khích tinh thần tự do, đổi mới sáng tạo vì mục tiêu phát triển đất nước.

 

Để khắc phục những mặt trái của nền kinh tế thị trường như lối sống đề cao giá trị vật chất hay đồng tiền, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức xã hội và quá trình xây dựng, hình thành nhân cách con người, Văn kiện Đại hội XIII đã đề ra yêu cầu phải: (i) xây dựng văn hóa doanh nghiệp, doanh nhân và kinh doanh; (ii) xây dựng và thực hiện các chuẩn mực văn hóa trong lãnh đạo, quản lý; (iii) chú trọng xây dựng môi trường văn hóa công sở lành mạnh, dân chủ, đoàn kết, nhân văn; (iv) đẩy lùi bệnh quan liêu, bè phái, mất đoàn kết, chủ nghĩa cơ hội và thực dụng; (v) đề cao tính tiên phong, gương mẫu trong văn hóa ứng xử của người lãnh đạo các cơ quan, đơn vị.

 

Kết luận

 

Khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc là nhiệm vụ hết sức cấp thiết, là nguyện vọng, ý chí của toàn dân trong bối cảnh hiện nay; đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân, toàn dân phải phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa truyền thống và sức mạnh tinh thần thời đại của con người Việt Nam trong quá trình phát triển đất nước. Việc nhận thức đầy đủ, sâu sắc về phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam được đề cập trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần quyết định việc thực hiện thành công những mục tiêu, nhiệm vụ mà Đại hội đã đề ra.

 

 

(Toàn văn bài viết đã được đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 6/2021, trang 17-21, 39).

 

 

 


Các tin đã đưa ngày: