Kỷ niệm 130 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2020): Tinh thần tự học và học tập suốt đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh - tấm gương sáng ngời cho mỗi chúng ta

18/05/2020

Kỷ niệm 130 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2020): Tinh thần tự học và học tập suốt đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh - tấm gương sáng ngời cho mỗi chúng ta
Không ngừng học tập và làm theo tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Viện Thông tin KHXH luôn nỗ lực hoàn thiện bản thân, vận dụng sáng tạo trong thực hiện các nhiệm vụ được giao, góp phần hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị của Chi bộ, Viện và các tổ chức đoàn thể. Thiết thực chào mừng kỷ niệm 130 năm ngày sinh của Người (19/5/1890-19/5/2020), trân trọng giới thiệu bài viết của Ban chấp hành Chi đoàn Viện Thông tin KHXH với tiêu đề “Tinh thần tự học và học tập suốt đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh - tấm gương sáng ngời cho mỗi chúng ta”.

Về văn hóa tôi chỉ học hết tiểu học. Về hiểu biết phổ thông: 17 tuổi tôi mới nhìn thấy ngọn đèn điện lần đầu tiên, 20 tuổi mới nghe radio lần đầu.” Đó là lời tâm sự tại Hội nghị chuyên đề Sinh viên quốc tế họp tại Việt Nam ngày 1/9/1961 của Hồ Chủ tịch. Lời tâm sự đó đã khiến người nghe phải ngạc nhiên và đặt câu hỏi: Vì sao một con người được học hành ít ỏi như vậy, lại phải lo kiếm sống từng ngày lại có thể trở thành một nhà đại trí thức, với những hiểu biết uyên thâm trên mọi lĩnh vực, và trở thành vị lãnh tụ thiên tài mang lại độc lập và tự do cho dân tộc Việt Nam? Tìm hiểu về cuộc đời của Người sẽ cho chúng ta câu trả lời: Ở Người, chúng ta thấy một ý chí phi thường, một tấm gương sáng ngời về tinh thần ham học, tự học và học suốt đời của Hồ Chí Minh.

 

Tinh thần học tập của Người đã được bộc lộ rõ ngay từ những năm tháng ấu thơ cho đến khi Người trở thành vị lãnh tụ của non sông, đất nước.

 

Sinh ra và lớn lên trong gia đình nhà nho yêu nước, ngay từ thời niên thiếu, cậu bé Nguyễn Tất Thành đã rất chăm chỉ, hiếu học, thích nghe chuyện, và ham tìm hiểu, học hỏi những điều mới lạ, từ các hiện tượng thiên nhiên đến những chuyện cổ tích mà bà ngoại và mẹ thường kể. Dù tuổi còn nhỏ nhưng cậu đã hiểu được thời cuộc và sự day dứt của các bậc cha chú trước cảnh nước mất, nhà tan; thấm thía thân phận cùng khổ của người dân mất nước qua những buổi luận bàn việc nước giữa cụ thân sinh và các bậc chí sĩ yêu nước đương thời.

 

 

Trong ngày Hoàng Cao Khải mời các quan tới dự lễ mừng khánh thành Dinh Quận công, nghe các quan đọc thơ trong sân, nơi có bể cạn, hòn non bộ cao, có cây si già và tượng ba ông lão nhỏ, cậu bé Nguyễn Tất Thành khi đó theo chân cha tới dự lễ đã làm bài thơ:

 

Kìa ba ông lão bé cỏn con

Biết có tình gì với nước non

Trương mắt làm chi ngồi mãi đó

Hỏi xem non nước mất hay còn.

 

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng kể, khi Người chừng 13 tuổi, lần đầu tiên Người đã được nghe ba chữ bằng tiếng Pháp “Tự do”, “Bình đẳng”, “Bác ái”. Từ đó, Người rất muốn làm quen với nền văn minh Pháp, “muốn tìm xem những gì ẩn sau những chữ ấy” (Hồ Chí Minh, 2010). Vậy là, từ thuở thiếu thời, Người đã có tinh thần học hỏi rất lớn, Người luôn muốn tìm hiểu về những điều mới mẻ trong cuộc sống.

 

 

Dù thời gian học tập chính thức trên ghế nhà trường của Người không được nhiều, nhưng Người luôn tự trau dồi những kiến thức cho bản thân từ những bài học từ người cha, từ những người thầy và từ thực tiễn của cuộc sống.

 

Trong những năm tháng của cuộc hành trình 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, đi vòng quanh thế giới, đi qua gần 40 nước khác nhau, Người đã vừa lao động, vừa tranh thủ tự học. Dù cuộc sống lao động vất vả, Người vẫn tự rèn luyện cho mình ý chí quyết tâm tự học một cách bền bỉ. “Mỗi ngày, 9 giờ tối, công việc mới xong. Anh Ba mệt lử. Nhưng khi chúng tôi nghỉ đánh bài, anh Ba đọc hay viết đến 11 giờ hoặc nửa đêm.” Người học dưới ánh sáng vàng của ngọn đèn tàu biển. Người học dưới cả ánh trăng. Người viết từng từ tiếng nước ngoài trên bàn tay, thuộc rồi Người lại xóa đi. Người dành dụm từng ly cà phê nhỏ cho người thủy thủ Pháp để họ dạy Người tiếng Pháp. Người cũng dạy cho họ tiếng Việt. Ở Paris, Người tập viết những bài văn ngắn bằng tiếng Pháp rồi sau này đến trình độ có thể đăng trên báo và viết sách. Đến khi trình độ đã thật nhuần nhuyễn rồi, Người đã viết cả một tác phẩm lớn là “Bản án chế độ thực dân Pháp” bằng chính tiếng Pháp. Khi ở Anh, dù trong một thời gian rất ngắn vì không có điều kiện ở lâu nhưng từ ngày đầu tiên đến ngày cuối cùng, Người đã bắt đầu học mỗi ngày một bài và học thuộc mười từ. Sau này trong quá trình ở Pháp hay ở những nơi khác để hoạt động cách mạng, Người vẫn tự học và sử dụng được tiếng Anh để đọc sách, giao thiệp…

 

Có thể thấy, dù cuộc sống có khó khăn, con đường hoạt động cách mạng vô vàn gian khổ, nhưng tất cả đều không làm Chủ tịch Hồ Chí Minh nhụt chí, không ngăn cản được nghị lực phi thường của Người. Người tìm hiểu phong tục tập quán ở những nơi mình đi qua để hiểu tâm lý, tình cảm và văn hóa của người dân, học nghề để kiếm sống, để hoạt động cách mạng. Người đã học và làm rất nhiều nghề khác nhau, bắt đầu từ việc làm thợ đốt lò trên tàu viễn dương, làm đầu bếp ở Mỹ, quét tuyết ở Anh, bốc thuốc ở Thái Lan, viết báo, viết truyện, viết kịch, làm thợ chụp ảnh, thợ sửa đồng hồ… Làm rất nhiều việc, nhưng nhờ tự học mà Người làm việc gì cũng giỏi.

 

 

Khi đã là một lãnh tụ cách mạng, Hồ Chí Minh vẫn chăm chỉ học. Khi viết xong một văn bản, Người thường chuyển cho thư ký xem để sửa. Với phương châm “Nói cho dân nghe, viết để dân đọc”, các bài viết, bản dịch và bài nói chuyện của Người bao giờ cũng giản dị và dễ hiểu.

 

Khi tuổi đã cao, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn làm việc suốt ngày, ngày thường cũng như chủ nhật. Sau mỗi bữa ăn, Người nghỉ một lát rồi làm việc ngay. Buổi sáng, Người giải quyết công việc giấy tờ hôm trước. Tiếp đó, Người tranh thủ đọc sách báo. Người xem công văn, xem xong ngồi viết, đánh máy, suy nghĩ để trả lời.

 

Trong quá trình lãnh đạo và điều hành đất nước, Hồ Chủ tịch rất quan tâm đến việc học tập của mọi tầng lớp nhân dân. Thấu hiểu được rằng, “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”, và “mù chữ thì đứng ngoài chính trị”, ngay sau khi nước nhà giành được độc lập, trong phiên họp của Hội đồng Chính phủ, thay mặt Chính phủ lâm thời, Người đã nêu một trong 6 nhiệm vụ cấp bách phải làm ngay, đó là xóa nạn mù chữ. Đây là bước khởi đầu của sự nghiệp nâng cao dân trí, để giúp mỗi người dân không chỉ biết đọc, biết viết, tiến đến “phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà”. Động viên toàn dân tích cực hưởng ứng chiến dịch xóa mù, Người nói “Các bạn cố gắng diệt cho hết giặc dốt trong một thời gian mau chóng, và càng ngày càng cố gắng thi đua diệt giặc dốt để tiến lên một bước nữa.” Người khuyến khích, “Mọi người phải ham học, trước hết là học chữ, học làm tính. Biết chữ, biết tính, làm việc gì cũng dễ dàng hơn. Một người không biết chữ, không biết tính thì như nửa mù, nửa quáng. Biết rồi, ta học thêm. Ngoài ra, còn biết bao nhiêu điều cần học. Việc thế giới rất nhiều, học không bao giờ hết. Có học mới tiến bộ. Càng học càng tiến bộ.”

 

Người luôn nhắc nhở nhân dân phải biết học hỏi, không chỉ học trên ghế nhà trường mà còn phải học tập ở ngoài thực tế cuộc sống. Quan điểm của Hồ Chí Minh là “Siêng học tập thì mau biết. Siêng nghĩ ngợi thì hay có sáng kiến”, “Kế hoạch một phần, biện pháp phải hai phần và quyết tâm phải ba phần”, “Học mãi để tiến bộ mãi, càng tiến bộ, càng thấy càng phải học thêm”... Người đòi hỏi mọi người học tập phải có quyết tâm cao, vì học tập là công việc phải tiếp tục suốt đời, suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế. “Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi, nên phải thường xuyên học và hành để tiến bộ không ngừng” (Hồ Chí Minh, 2011).

 

 

Hồ Chủ tịch yêu cầu, tất cả các Đảng viên phải cố gắng học tập, coi việc học tập lý luận chính trị là nhiệm vụ quan trọng của mình. Đối với Đảng viên, cán bộ hoạt động lâu năm, Người nói: “Công việc ngày càng nhiều, càng mới. Một mặt, Đảng phải đào tạo, dìu dắt đồng chí trẻ. Một mặt, Đảng viên già phải cố gắng mà học. Tôi năm nay 71 tuổi, ngày nào cũng phải học. Việc lớn, việc nhỏ, tôi phải tham gia. Công việc cứ tiến mãi. Không học thì không theo kịp, công việc nó sẽ gạt mình lại phía sau. Chúng ta phải học và hoạt động cách mạng suốt đời” (Hồ Chí Minh, 2011).

 

Dù bận trăm công nghìn việc, Hồ Chí Minh luôn dành một tình cảm yêu thương và quan tâm đặc biệt cho thiếu niên, nhi đồng. Người có thơ rằng “Trẻ em như búp trên cành. Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.” Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Người căn dặn, “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn công học tập của các em.” Lời căn dặn ấy đã gửi gắm bao niềm tin, khát vọng lớn lao của Người vào tinh thần, ý thức học tập của học sinh. Người nhấn mạnh tiền đồ tương lai của đất nước Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào sự nghiệp giáo dục của chúng ta hôm nay và mai sau.

 

Trong năm tháng cuối đời, dù tuổi đã cao, sức đã yếu, bệnh đã nặng, nhưng Hồ Chí Minh vẫn luôn học tập và nghiên cứu. Cuốn Từ điển Việt Nam - Tây Ban Nha đã được tìm thấy dưới gối nằm của Người khi Người đã qua đời. Những cuốn sổ tay Người ghi chép những từ mới đã học vẫn còn nguyên đó…

 

Những câu chuyện kể trên góp phần minh chứng một điều: Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi là tấm gương sáng ngời về tinh thần tự học và học tập suốt đời để chúng ta noi theo./.

 

 

Tài liệu tham khảo

1. Hồ Chí Minh - Tiểu sử, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2010, Tr. 41.

2. Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, 2011, Tập 5, Tr. 117.

3. Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, 2011, Tập 13, Tr. 273.

4. Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, 2011, Tập 4, Tr. 40.

5. Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, 2011, Tập 4, Tr. 7.

6. Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch, Nxb. Nghệ An, 2004, Tr. 16.

 

 

 

 


Các tin đã đưa ngày: