Tọa đàm khoa học: Khái quát về quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của một số tộc người ở vùng biên giới phía Bắc Việt Nam

21/10/2017

Tọa đàm khoa học: Khái quát về quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của một số tộc người ở vùng biên giới phía Bắc Việt Nam
Ngày 19/10/2017, tọa đàm khoa học “Khái quát về quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của một số tộc người ở vùng biên giới phía Bắc Việt Nam” do diễn giả TS. Lý Hành Sơn (Viện Dân tộc học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) trình bày đã diễn ra tại Viện Thông tin Khoa học xã hội, số 1B Liễu Giai.

Bài thuyết trình gồm bốn nội dung chính: (1) Khái niệm quan hệ dân tộc - tộc người qua tổng quan một số nghiên cứu về quan hệ dân tộc ở Việt Nam; (2) Thực trạng và các yếu tố tác động đến quan hệ dân tộc xuyên quốc gia; (3) Tác động của quan hệ dân tộc xuyên quốc gia đến sự phát triển các tộc người; (4) Những vấn đề đặt ra cùng các kiến nghị, giải pháp và kết luận.

 

 

Theo TS. Lý Hành Sơn, quan hệ dân tộc - tộc người là “các mối tương tác dưới nhiều hình thức và cách thức với những chiều cạnh, mục đích và xu hướng khác nhau, diễn ra trong nội bộ mỗi tộc người và giữa các dân tộc - tộc người cũng như giữa tộc người với quốc gia - dân tộc, thể hiện trên các lĩnh vực đời sống xã hội tộc người và quốc gia như kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo, môi trường…”. Theo đó, quan hệ dân tộc - tộc người xuyên quốc gia là “quan hệ tộc người ở quốc gia này với đồng tộc và khác tộc ở quốc gia khác”. Trong phạm vi hẹp hơn, quan hệ dân tộc - tộc người xuyên quốc gia là “quan hệ dân tộc xuyên biên giới quốc gia, tức quan hệ qua lại biên giới của hai quốc gia láng giềng giữa các cá nhân, gia đình, đại diện dòng họ, cộng đồng dân cư, tổ chức phi quan phương… trong một tộc người hoặc khác tộc người”.

 

TS. Lý Hành Sơn đã phân tích thực trạng quan hệ dân tộc xuyên quốc gia trên cơ sở khảo sát thực địa khu vực biên giới Việt - Trung (từ tỉnh Quảng Ninh đến huyện Mường Nhé tỉnh Điện Biên) và khu vực biên giới Việt - Lào (từ huyện Mường Nhé tỉnh Điện Biên đến huyện Kỳ Sơn tỉnh Nghệ An), nơi sinh sống của các tộc người thuộc nhóm các ngôn ngữ Tày - Thái và Kadai, Mông - Dao, Môn - Khơme và Hán Tạng.

 

 

Thực trạng quan hệ dân tộc xuyên quốc gia được xem xét trên các phương diện kinh tế (trao đổi giống cây trồng, vật nuôi, thuê đất, thuê nhân công), xã hội tộc người (quan hệ huyết thống, hôn nhân một chiều qua biên giới Việt - Trung, hôn nhân hai chiều qua biên giới Việt - Lào), văn hóa (ngôn ngữ tộc người trong các mối quan hệ đồng tộc, tham gia các dịp lễ tết, sử dụng các sản phẩm văn hóa), và trong lĩnh vực an ninh - quốc phòng (hoạt động di cư, truyền đạo, buôn bán ma túy, phụ nữ và trẻ em xuyên quốc gia, xâm canh qua biên giới Việt - Lào, tái trồng cây thuốc phiện).

 

 

Theo tác giả, một mặt, quan hệ dân tộc xuyên quốc gia chịu tác động bởi các yếu tố như lịch sử, địa bàn cư trú, văn hóa tộc người, quá trình toàn cầu hóa; chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước Việt Nam; chính sách phát triển vùng biên giới của Trung Quốc; chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Lào. Mặt khác, quan hệ dân tộc xuyên quốc gia có tác động tích cực và tiêu cực đến sự phát triển các tộc người. Một số tác động tích cực có thể kể đến như sở hữu cây con giống mới có năng suất cao hơn, kích thích giao thương, thay đổi tư duy làm ăn và cơ cấu sản xuất, bổ sung kinh nghiệm sản xuất; tăng thu nhập, bổ sung vốn xã hội; duy trì ngôn ngữ mẹ đẻ và một số lễ tết cổ truyền... Những tác động tiêu cực có thể mang lại là phân hóa giàu nghèo; khó kiểm soát các quan hệ đồng tộc, thân tộc xuyên quốc gia; gia tăng ảnh hưởng của văn hóa ngoại lai và tệ nạn xã hội; tiềm ẩn mất ổn định xã hội, an ninh quốc phòng…

 

 

Trước những vấn đề đặt ra và xu hướng quan hệ dân tộc xuyên quốc gia của các tộc người ở vùng biên giới phía Bắc, diễn giả đề xuất một số kiến nghị và giải pháp nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng, thúc đẩy các quan hệ kinh tế; nâng cao ý thức lãnh thổ quốc gia; tăng cường quản lý các mối quan hệ dân tộc xuyên quốc gia; bảo tồn văn hóa, tín ngưỡng; nâng cao trình độ cán bộ địa phương, vai trò quản lý của những người có uy tín trong cộng đồng…

 

Nội dung thuyết trình đã nhận được nhiều ý kiến trao đổi, chia sẻ của các đại biểu tham dự Tọa đàm!

 

 

 

-PV-

 

 


Các tin đã đưa ngày: