Tọa đàm khoa học: Lý thuyết quan hệ quốc tế

28/10/2017

Tọa đàm khoa học: Lý thuyết quan hệ quốc tế
Ngày 26/10/2017, tại trụ sở 1B Liễu Giai, Viện Thông tin KHXH đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học “Lý thuyết quan hệ quốc tế” do diễn giả PGS.TS. Hoàng Khắc Nam (Trưởng khoa Khoa Quốc tế học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội) trình bày. Tham dự buổi tọa đàm có PGS.TS. Vũ Hùng Cường - Viện trưởng Viện Thông tin KHXH, TS. Phí Vĩnh Tường - Phó Viện trưởng và các nghiên cứu viên thuộc Khối Thông tin cùng nhiều cán bộ có quan tâm.

Dẫn nhập về lý thuyết quan hệ quốc tế (QHQT), PGS.TS. Hoàng Khắc Nam định nghĩa, lý thuyết QHQT là tập hợp các quan điểm tương đối bao quát về QHQT trên cơ sở lý luận chung. Mục đích của lý thuyết QHQT là khái quát và mô tả thực tiễn QHQT, tìm hiểu bản chất QHQT, giải thích các hiện tượng khác nhau trong QHQT, dự báo xu hướng vận động của QHQT và hướng dẫn hành động, vận dụng thực tiễn.

 

 

Sau khi khái lược quá trình phát triển của lý thuyết QHQT, các cuộc tranh luận lớn trong nghiên cứu QHQT và các cách phân loại lý thuyết QHQT, PGS.TS. Hoàng Khắc Nam đã tập trung giới thiệu 3 mô hình lý thuyết có ảnh hưởng lớn trong QHQT cả trên phương diện lý luận và thực tiễn, nhất là trong thế kỷ XX.

 

Chủ nghĩa Hiện thực (Realism) có lịch sử hình thành và phát triển từ thời cổ đại, tập trung vào các nhân tố quy định hành vi và quan hệ giữa các quốc gia trong QHQT hơn là các nhân tố luận giải hành vi và hoạt động trong mỗi quốc gia. Công thức cốt yếu của chủ nghĩa Hiện thực là: Quốc gia - Quyền lực - Hệ thống - Xung đột. Nói cách khác, sống trong môi trường vô chính phủ, quốc gia buộc phải mưu tìm quyền lực để cạnh tranh nhằm đảm bảo an ninh cho mình. Vì thế, xung đột sẽ là thường xuyên trong QHQT.

 

 

Trong khi chủ nghĩa Hiện thực quan tâm chủ yếu tới việc xây dựng nên những mẫu hình chung có tính quy luật và xuyên thời gian của QHQT, chủ nghĩa Tự do (Liberalism) mưu tìm sự thay đổi những mẫu hình đó cùng với sự phát triển của con người và thế giới. Chủ nghĩa Tự do có lịch sử hình thành và phát triển từ thời cận đại, hàm chứa nội dung: Thế giới này là đa chủ thể; quốc gia và con người có đa lợi ích trong QHQT, và vì thế hợp tác sẽ ngày càng tăng lên và thay thế dần cho xung đột trong QHQT. Công thức của chủ nghĩa Tự do là: Đa chủ thể - Đa lợi ích - Hợp tác.

 

 

Chủ nghĩa Kiến tạo (Constructivism) thường được cho là kết quả của cuộc tranh luận giữa chủ nghĩa Hiện thực, chủ nghĩa Đa nguyên và chủ nghĩa Cấu trúc từ những năm đầu thập niên 1980. Chủ nghĩa Kiến tạo quan tâm và nhấn mạnh đến quyền lực phi vật chất - quyền lực của thực hành xã hội. Chủ nghĩa Kiến tạo cho rằng, chủ thể và cấu trúc có mối quan hệ tạo dựng tương hỗ lẫn nhau; vô chính phủ cần được hiểu dưới nhiều nghĩa khác nhau; lợi ích quốc gia là một phần trong quá trình tạo dựng bản sắc quốc gia; quyền lực cần xem xét dưới khía cạnh vật chất và phi vật chất; và thay đổi trong chính trị quốc tế là khó khăn nhưng có thể xảy ra.

 

Bên cạnh các mô hình lý thuyết kể trên, PGS.TS. Hoàng Khắc Nam cũng đề cập vắn tắt một số lý thuyết khác có tác động đến QHQT hiện đại, bao gồm chủ nghĩa Marx - Lenin, chủ nghĩa Marx mới, chủ nghĩa Vị nữ, lý thuyết Phê phán, Chính trị xanh, chủ nghĩa Hậu hiện đại, lý thuyết Phụ thuộc, lý thuyết Trung tâm - Ngoại vi…

 

 

Các đại biểu tham dự tọa đàm đã cùng diễn giả vận dụng các lý thuyết này để lý giải một số vấn đề hiện thực như việc vận dụng sáng tạo di sản của chủ nghĩa Marx - Lenin, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế; đồng thời lý giải một số vấn đề quốc tế nổi bật hiện nay như quan hệ ngoại giao nước lớn, chương trình hạt nhân của Bắc Triều Tiên, chiến lược Biển Đông của Trung Quốc…

 

Buổi tọa đàm đã kết thúc thành công với những kiến thức hữu ích và thiết thực cho các cán bộ của Viện Thông tin KHXH trong hoạt động thông tin khoa học, nghiên cứu khoa học và phục vụ nghiên cứu.

 

 

 

-MD-

 

 


Các tin đã đưa ngày: