Tọa đàm khoa học: Truyền thông đại chúng và dư luận xã hội trong bối cảnh hiện nay

18/10/2018

Tọa đàm khoa học: Truyền thông đại chúng và dư luận xã hội trong bối cảnh hiện nay
Ngày 15/10/2018, tại trụ sở 1B Liễu Giai, Viện Thông tin KHXH đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học “Truyền thông đại chúng và dư luận xã hội trong bối cảnh hiện nay” do diễn giả, PGS.TS. Mai Quỳnh Nam - chuyên gia cao cấp về Xã hội học, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam trình bày. Tham dự buổi tọa đàm có các nghiên cứu viên thuộc Viện Thông tin KHXH, Viện Xã hội học và những cán bộ có quan tâm.

Mở đầu buổi tọa đàm, PGS.TS. Mai Quỳnh Nam trích dẫn định nghĩa về truyền thông đại chúng (TTĐC) của Max Weber: TTĐC là cầu nối giữa ý thức xã hội và hành động xã hội thông qua phương tiện truyền thông. Theo đó, diễn giả Mai Quỳnh Nam nêu định nghĩa: TTĐC là sự truyền tải những thông điệp giống nhau cho những nhóm công chúng lớn thông qua các phương tiện kỹ thuật: in, truyền thanh, truyền hình, mạng Internet. TTĐC được coi là thiết chế cơ bản trong xã hội hiện đại. Các phương tiện TTĐC, bằng hoạt động cung cấp thông tin, tạo điều kiện để công chúng tham gia vào các quyết định xã hội, là diễn đàn của mọi tầng lớp nhân dân.

 

Mục đích của TTĐC là nhằm cung cấp thông tin, hình thành sự hiểu biết và thức tỉnh hoạt động của con người. Đối tượng của TTĐC là công chúng xã hội, cụ thể là ý thức quần chúng. TTĐC có 5 đặc điểm: có tính chất công chúng; thông tin phong phú, đa dạng; luôn ở trong tình trạng bị xâm lấn, nhưng cố gắng duy trì tính chất định kỳ của thông tin; mang đến những thông điệp giống nhau vào cùng một thời điểm cho công chúng; và có tính công khai.

 

 

Theo diễn giả Mai Quỳnh Nam, TTĐC có chức năng nối dài thông tin liên cá nhân, mở rộng các giác quan nhận thức, và hình thành nền văn hóa đại chúng. Văn hóa đại chúng không chỉ là sự bổ sung, mà còn làm phức tạp thêm các nền văn hóa vốn có. TTĐC truyền bá các kiến thức về thực tế; kiểm soát, điều hành xã hội; cung cấp dịch vụ, đáp ứng nhu cầu giải trí; giống như chất kết dính các yếu tố xã hội, yếu tố văn hóa, quan hệ xã hội. Nhờ hoạt động truyền bá văn hóa qua TTĐC mà con người hiểu nhau hơn, từ đó có ý thức đầy đủ hơn trong việc duy trì các mối quan tâm chung, dẫn đến các hành động chung vì lợi ích của các quốc gia và của toàn thế giới.

 

TTĐC trong xã hội hiện đại đã phá vỡ những ràng buộc của truyền thông liên cá nhân trong xã hội truyền thống. Hoạt động của TTĐC luôn chịu sự tác động từ hai phía: thiết chế xã hội và công chúng báo chí. Do đó, nghiên cứu TTĐC được tiến hành theo nhiều phương hướng, trong đó có việc xuất phát từ công chúng và từ việc phân tích nội dung thông điệp.

 

PGS.TS. Mai Quỳnh Nam nhận định, TTĐC có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và thể hiện dư luận xã hội (DLXH). DLXH có hai thuộc tính: phản ánh tâm trạng xã hội, phản ánh sự đánh giá của các nhóm xã hội lớn về các sự kiện, hiện tượng liên quan đến lợi ích xã hội. TTĐC tác động đến DLXH bằng cách cung cấp thông tin để các nhóm xã hội lớn thảo luận về thông tin được cung cấp, tạo ra sự đánh giá chung về sự vật, hiện tượng, quy định hành vi của con người đối với sự vật, hiện tượng. Dưới tác động của TTĐC, DLXH giúp điều hòa các mối quan hệ xã hội, kiểm soát xã hội, đưa ra lời khuyên cho sự lựa chọn trên cơ sở đánh giá tốt xấu, khen chê, và giúp tư vấn chính sách.

 

 

Việc nghiên cứu cơ chế hình thành và thể hiện DLXH thông qua tác động của các phương tiện TTĐC cần xem xét tính đặc thù của mỗi loại phương tiện thông tin. Ở Việt Nam, hệ thống các phương tiện TTĐC được đặt dưới sự quản lý thống nhất của nhà nước; đặc trưng của cấu trúc xã hội: yếu tố độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, vùng miền… được lấy làm cơ sở cho hoạt động xuất bản, phát hành báo chí, phát thanh, truyền hình, nhờ đó các tầng lớp nhân dân đều có thể tiếp nhận thông tin từ hệ thống này.

 

PGS.TS. Mai Quỳnh Nam lưu ý, trong nghiên cứu DLXH, yếu tố thời điểm là vô cùng quan trọng. Ở những thời điểm khác nhau, các mối quan hệ xã hội khác nhau sẽ sinh ra các DLXH khác nhau. Báo chí Việt Nam hiện chỉ chú trọng định hướng DLXH, trong khi yêu cầu đặt ra là phải đảm bảo đồng thời cả việc thể hiện quan điểm xã hội. Công chúng không nên quá cả tin vào việc công khai, bởi công khai có thể là lời nói dối tập thể, công khai chỉ đúng trên sự tường minh của hoạt động thực tế.

 

Kết lại bài thuyết trình, diễn giả khẳng định, TTĐC có tác động toàn diện đối với DLXH; hướng nghiên cứu sự tác động của TTĐC đối với việc hình thành và thể hiện DLXH trong sự nghiệp đổi mới của đất nước đang đặt ra những đòi hỏi cấp bách về lý luận và thực tiễn, cần có sự tham gia của khoa học xã hội, đặc biệt là các ngành xã hội học và tâm lý học xã hội.

 

Nội dung bài thuyết trình đã nhận được nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận của các đại biểu tham dự tọa đàm. Buổi tọa đàm đã thành công tốt đẹp.

 

 

 

 

-MD-

 

 


Các tin đã đưa ngày: