Tọa đàm khoa học: Thiết kế nghiên cứu được hình thành như thế nào

06/12/2018

Tọa đàm khoa học: Thiết kế nghiên cứu được hình thành như thế nào
Ngày 3/12/2018, tại trụ sở 1B Liễu Giai, Viện Thông tin KHXH đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học “Thiết kế nghiên cứu được hình thành như thế nào” do diễn giả, PGS.TS. Mai Quỳnh Nam - chuyên gia cao cấp về Xã hội học, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam trình bày. Tham dự buổi tọa đàm có các nghiên cứu viên Viện Thông tin KHXH cùng nhiều cán bộ có quan tâm.

Theo PGS.TS. Mai Quỳnh Nam, hoạt động khoa học là hoạt động nhận thức, bao gồm chủ thể nhận thức, khách thể nhận thức và diễn tiến của quá trình nhận thức. Nhận thức được phân chia thành 4 loại kiểu: (i) nhận thức bằng hình tượng: đặc biệt là nhận thức trong văn học nghệ thuật; (ii) nhận thức bằng tôn giáo: đặc trưng là nhận thức bằng niềm tin; (iii) nhận thức bằng tinh thần thực tế: điển hình là nhận thức bằng dư luận xã hội; (iv) nhận thức bằng khái niệm: nhận thức bằng các thao tác khoa học. Người làm khoa học là người thực hiện hoạt động nhận thức nên phải tuyệt đối tuân thủ các quy luật nhận thức.

 

 

Theo quan điểm của phép duy vật biện chứng, hoạt động nhận thức của con người là quá trình đi từ nhận thức cảm tính đến nhận thức lý tính, rồi từ nhận thức lý tính trở lại thực tiễn khách quan. Nhận thức cảm tính, hay còn gọi là trực quan sinh động, là giai đoạn đầu tiên của quá trình nhận thức, bao gồm các hình thức: cảm giác, tri giác và biểu tượng. Nhận thức lý tính, hay còn gọi là tư duy trừu tượng, là giai đoạn phản ánh gián tiếp sự vật, hiện tượng, bao gồm các hình thức: khái niệm, phán đoán, suy luận. Nhận thức lý tính trở lại thực tiễn khách quan là giai đoạn tri thức được kiểm nghiệm đúng sai. Do vậy, thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý, là cơ sở, động lực, mục đích của nhận thức.

 

 

Theo diễn giả Mai Quỳnh Nam, thiết kế nghiên cứu được hình thành từ mối quan hệ giữa các khái niệm. Việc thiết kế một đề tài nghiên cứu đòi hỏi sự đầu tư về học thuật, chuẩn bị kỹ lưỡng hệ thống khái niệm, tìm ra mối quan hệ giữa các khái niệm trong hệ thống; xác định mục tiêu, cơ sở lý luận và thực tiễn của nghiên cứu; đồng thời xác định phương pháp nghiên cứu được vận dụng để thực thi.

 

Các phương pháp nghiên cứu quy định tính đặc thù của các ngành khoa học. Chẳng hạn, Sử học quan tâm đến sự kiện và niên đại, trong khi Xã hội học giải thích các quá trình xã hội, quan tâm đến logic của các vấn đề xã hội. Hệ thống phương pháp trong nghiên cứu Xã hội học hiện bao gồm: thiết kế bảng câu hỏi anket, thiết kế câu hỏi định tính, phỏng vấn sâu cá nhân, phỏng vấn nhóm, bảng hỏi bán cấu trúc, phân tích nội dung.

 

 

Điều quan trọng đối với nghiên cứu Xã hội học là việc thao tác hóa các khái niệm thành chỉ báo/dấu hiệu để đo lường, nhận diện logic của khách thể, sự vật, hiện tượng. Để phân tích các khách thể, sự vật, hiện tượng sát thực, đúng đắn, người làm khoa học cần có một nền tảng tri thức khoa học sâu rộng, liên ngành.

 

Các cán bộ, nghiên cứu viên tham dự tọa đàm đã nhiệt tình tham gia thảo luận, trao đổi về nội dung thuyết trình. Buổi tọa đàm đã thành công tốt đẹp.

 

 

 

 

-MD-

 

 


Các tin đã đưa ngày: