Hội thảo khoa học: Kinh nghiệm quy định về sự độc lập của Tòa án trong Hiến pháp và pháp luật các nước trên thế giới

18/09/2019

Hội thảo khoa học: Kinh nghiệm quy định về sự độc lập của Tòa án trong Hiến pháp và pháp luật các nước trên thế giới
Ngày 16/9/2019, tại trụ sở 1B Liễu Giai, Viện Thông tin KHXH đã tổ chức hội thảo khoa học “Kinh nghiệm quy định về sự độc lập của Tòa án trong Hiến pháp và pháp luật các nước trên thế giới” trong khuôn khổ Đề tài khoa học cấp Bộ giai đoạn 2019-2020 về “Sự độc lập của Tòa án: Kinh nghiệm của các nước trên thế giới, gợi mở cho Việt Nam” do TS. Trương Thị Thu Trang làm chủ nhiệm đề tài, Viện Thông tin Khoa học xã hội là cơ quan chủ trì thực hiện.

TS. Phí Vĩnh Tường, Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH và TS. Trương Thị Thu Trang, chủ nhiệm đề tài đồng chủ trì hội thảo. Khách mời của hội thảo là PGS.TS. Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương của Bộ Quốc phòng. Tham dự hội thảo có các nhà khoa học, nghiên cứu viên là thành viên của đề tài, và các nhà nghiên cứu có quan tâm đến chủ đề của cuộc hội thảo.

 

Trong phần trình bày của PGS.TS. Trần Văn Độ, diễn giả làm rõ nội hàm của sự độc lập của tòa án - đó là sự độc lập của Thẩm phán; nhấn mạnh các quy định trong Hiến pháp và pháp luật, các cơ chế đảm bảo quyền độc lập của tòa án hay quyền độc lập của thẩm phán trên thế giới cũng như ở Việt Nam.

 

 

Theo pháp luật Việt Nam hiện hành, thẩm phán và hội thẩm là chế định trung tâm trong tổ chức và hoạt động của tòa án, còn tòa án là trung tâm của hệ thống tư pháp. Tòa án là biểu tượng của công lý, nhân danh nhà nước bảo vệ theo đúng pháp luật các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; ra phán quyết về các vi phạm pháp luật, các tranh chấp kinh tế, hành chính, dân sự, lao động…

 

Hiến pháp Việt Nam năm 2013 khẳng định, thẩm phán và hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật là một trong những nguyên tắc hoạt động đặc thù của tòa án; nghiêm cấm cá nhân, cơ quan, tổ chức can thiệp vào hoạt động xét xử của thẩm phán và hội thẩm. Sự độc lập của thẩm phán và hội thẩm phải được đảm bảo bằng hệ thống các biện pháp pháp lý, tổ chức và chính sách hợp lý.

 

 

Theo diễn giả Trần Văn Độ, cải cách tư pháp lấy tòa án làm trung tâm và hoạt động xét xử là trọng tâm, xây dựng một nền tư pháp trong sạch, vững mạnh, hiệu quả, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người là mục đích cũng là những nội dung cơ bản của cải cách tư pháp ở Việt Nam. Sự độc lập của thẩm phán, theo đó, thể hiện ở 5 khía cạnh: (i) Nguyên tắc độc lập phải được Hiến pháp ghi nhận và cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật khác, nhất là các luật về tổ chức và tố tụng tư pháp, đồng thời được thể hiện trên thực tế. (ii) Xây dựng các tòa án trên cơ sở các quan hệ tố tụng, không ràng buộc lẫn nhau bằng quan hệ mệnh lệnh, phục tùng. (iii) Cơ chế thẩm quyền, bổ nhiệm, miễn nhiệm, nhiệm kỳ Thẩm phán phải được quy định hợp lý, không cản trở thẩm phán, hội thẩm trong các phán quyết của mình. (iv) Thẩm phán được đảm bảo các quyền lợi chính trị và vật chất, không phụ thuộc vào các quan hệ hành chính. (v) Chức năng tư pháp và chức năng hành chính cần được phân định rõ theo hướng: thẩm phán là người thực hiện và chịu trách nhiệm về các nhiệm vụ thuộc chức năng tư pháp, còn chánh án là người thực hiện và chịu trách nhiệm về các nhiệm vụ thuộc chức năng hành chính.

 

 

Bên cạnh đó, diễn giả còn thông tin kinh nghiệm của một số quốc gia trong việc đảm bảo sự độc lập của thẩm phán theo mô hình tố tụng tranh tụng, tố tụng thẩm vấn và tố tụng kết hợp như Mỹ, Đức, Ý, Trung Quốc…; khẳng định tính tất yếu của yêu cầu cải cách tư pháp, đổi mới và hoàn thiện chế định thẩm phán và các chức danh chuyên môn khác của tòa án, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa để bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở Việt Nam.

 

Nội dung trình bày của diễn giả đã nhận được nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận của các đại biểu tham dự.

 

Phát biểu tổng kết hội thảo, TS. Phí Vĩnh Tường, thay mặt cơ quan chủ trì thực hiện đề tài, cảm ơn PGS.TS. Trần Văn Độ đã dành thời gian chuẩn bị bài  thuyết trình công phu, có hàm lượng thông tin khoa học phong phú và chất lượng. Nội dung bài thuyết trình và các ý kiến trao đổi tại hội thảo có giá trị đặc biệt quan trọng giúp nhóm thực hiện đề tài hoàn thành các mục tiêu công việc đã đặt ra, góp phần nâng cao nhận thức về nhà nước và pháp luật nói chung, các quy định về sự độc lập tư pháp, sự độc lập của tòa án, của thẩm phán nói riêng.

 

 

TS. Phí Vĩnh Tường cũng lưu ý nhóm thực hiện đề tài hai vấn đề trong quá trình nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về sự độc lập của tòa án và đúc rút bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho Việt Nam. Một là cần hiểu rõ sự khác biệt về bối cảnh phát triển, trình độ nhận thức, và nhất là sự khác biệt về thể chế chính trị. Hai là, với sự phổ biến của mạng xã hội và các phương tiện truyền thông, cần lưu ý đến kinh nghiệm giải quyết vấn đề áp lực của dư luận xã hội đối với công tác của thẩm phán và bài học vận dụng cho Việt Nam.

 

Hội thảo đã thành công tốt đẹp.

 

 

 

 

-MD-

 

 

 

 


Các tin đã đưa ngày: