Trên cơ sở xem xét lại quan niệm về các khoa học ý thức, lịch sử tiến triển của các hướng nghiên cứu thực nghiệm và lý thuyết, đặc biệt là sự xuất hiện và đóng góp của các nghiên cứu thuộc trung tâm Arizona và Berkeley từ năm 1900 đến nay, bài viết đánh giá sự khác biệt và mâu thuẫn giữa hai phương thức nghiên cứu: phương thức truyền thống và phương thức vượt lên truyền thống trong nghiên cứu ý thức. Bài viết tập trung vào nội dung chính: (i) Các quan niệm về khoa học ý thức; (ii) Các khoa học về ý thức: phương thức nghiên cứu truyền thống và phương thức nghiên cứu vượt lên trên truyền thống.