Tham dự buổi Tọa đàm có GS.TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) và các Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm: TS. Đặng Xuân Thanh và PGS.TS. Tạ Minh Tuấn; ông Bùi Ngọc Quý - Vụ trưởng Vụ Y tế và Thể thao, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; GS.TS. Nguyễn Đình Cử - chuyên gia trong lĩnh vực Dân số; các nhà quản lý, các chuyên gia, nhà khoa học đến từ các viện nghiên cứu trực thuộc Viện Hàn lâm, Cục Dân số (Bộ Y tế), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Đại học KHXH và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Học viện Ngoại giao, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện An ninh nhân dân, Học viện Tư pháp, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân cùng nhiều cơ sở nghiên cứu và đào tạo khác.

Ban lãnh đạo Viện Thông tin KHXH: Viện trưởng PGS.TS. Vũ Hùng Cường, Phó Viện trưởng PGS.TS. Trần Thị Minh Thi cùng các cán bộ, viên chức Viện cũng có mặt đông đủ để tham dự Tọa đàm.

Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi - Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH nhận định, phát triển con người bền vững, đảm bảo tái tạo bền vững nguồn nhân lực đang trở thành vấn đề chiến lược sống còn đối với vận mệnh quốc gia. Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang có những biến đổi nhanh chóng, Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa quan trọng của quá trình chuyển đổi mô hình phát triển với những thay đổi nhân khẩu học sâu sắc đòi hỏi những nhận thức mới, cách tiếp cận mới và các quyết sách kịp thời về phát triển con người. Vấn đề con người và phát triển bền vững quốc gia đang tiếp tục là một chủ đề lớn, phức tạp, đặt ra nhiều câu hỏi lý luận và bài toán thực tiễn quan trọng cần được tiếp cận toàn diện, liên ngành và có chiều sâu chiến lược.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, GS.TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm đánh giá buổi tọa đàm có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đối với nghiên cứu KHXH mà còn đối với tư duy phát triển lâu dài của đất nước. “Phát triển con người bền vững quyết định vận mệnh quốc gia” không chỉ là một khẩu hiệu mà còn là vấn đề then chốt nhất, trọng tâm nhất, hàm chứa định hướng chiến lược phát triển, đòi hỏi những lựa chọn chính sách mang tính cơ bản, lâu dài. Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế - xã hội quan trọng; mức sống, phúc lợi xã hội, chỉ số phát triển con người, xếp hạng quốc gia hạnh phúc liên tục được cải thiện rõ rệt, phản ánh sự đầu tư có hiệu quả cho con người. Nhưng đồng thời, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với những biến đổi nhân khẩu học sâu sắc khi tốc độ già hóa thuộc nhóm nhanh nhất châu Á, trong khi mô hình tăng trưởng còn dựa nhiều vào lao động và chưa hoàn toàn đột phá về năng suất và đổi mới sáng tạo. Theo đó, nền tảng con người và lực lượng lao động đang cần có những điều chỉnh chiến lược và kịp thời. Viện Hàn lâm đánh giá cao và trân trọng những đóng góp học thuật, tư duy chiến lược, tâm huyết của GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân đối với chủ đề phát triển con người bền vững. Vấn đề này không chỉ được Giáo sư tiếp cận từ góc độ kinh tế hay dân số học thuần túy, mà còn đặt nó trong chỉnh thể rộng lớn, nơi con người vừa là chủ thể, vừa là động lực, vừa là mục tiêu tối thượng của sự phát triển.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, cuốn sách “Việc sinh con trong thế kỷ XXI quyết định vận mệnh quốc gia” được GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân trao tặng tại buổi tọa đàm không chỉ là một công trình nghiên cứu mà còn là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng, quyết định tưởng như rất riêng tư của mỗi gia đình, mỗi cá nhân khi được đặt trong tổng thể xã hội lại có ý nghĩa sâu xa đối với tương lai phát triển của cả quốc gia dân tộc. Đó là cách tiếp cận vừa khoa học, vừa nhân văn, vừa đòi hỏi trách nhiệm xã hội ở cả tầm quốc gia, gia đình và mỗi cá nhân. Viện Hàn lâm luôn xác định sứ mệnh không chỉ nghiên cứu, phản ánh, luận giải các vấn đề kinh tế, xã hội mà còn đồng hành, tư vấn, cung cấp các luận cứ khoa học cho việc nhận diện sớm những thách thức dài hạn, cung cấp các luận cứ khoa học cho những quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước. Tọa đàm khoa học “Phát triển con người bền vững quyết định vận mệnh quốc gia” chính là sự kết nối nghiên cứu hàn lâm với những vấn đề lớn đang đặt ra của đất nước, kết nối tri thức khoa học với trách nhiệm công dân và trách nhiệm quốc gia.

GS.TS. Lê Văn Lợi đánh giá cao sáng kiến, tinh thần chủ động, trách nhiệm khoa học của Viện Thông tin KHXH trong việc lựa chọn chủ đề, kết nối chuyên gia và mời được GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân là diễn giả chính của buổi tọa đàm.

Tại buổi tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân đã giới thiệu nội dung cuốn sách “Việc sinh con trong thế kỷ XXI quyết định vận mệnh quốc gia” (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2025), phân tích, luận giải 04 vấn đề: Một là các khái niệm: mức sinh thay thế, tỷ lệ tái tạo lao động, phát triển con người bền vững và không bền vững, lương tối thiểu và lương đủ sống tối thiểu, vai trò kép của người lao động, hàm GDP hai biến và hàm tăng trưởng GDP hai biến. Hai là thí dụ về mô hình phát triển kinh tế không bền vững về con người là Nhật Bản và Hàn Quốc. Ba là lý giải vì sao hầu hết các nước thu nhập cao hiện nay đều không tự tái tạo được đầy đủ lao động và dân số, từ đó rút ra một số bài học cho Việt Nam. Bốn là phân tích chính sách dân số Việt Nam 2011-2020; nêu bật thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ XXI - phát triển con người không bền vững và đề xuất giải pháp cho Việt Nam.

Theo GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân, phát triển đất nước bền vững là quá trình phát triển mà các đầu vào của các quá trình kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước được tái tạo về quy mô và nâng cao về chất lượng để các quá trình này có thể được lặp lại trong tương lai với chất lượng ngày càng cao hơn, để con người trong xã hội ngày càng hạnh phúc hơn và dân tộc trường tồn. Việc sinh con không phải chỉ là việc riêng của công dân mà chính là đại sự quốc gia, quyết định vận mệnh quốc gia: sinh con đủ thì lao động bền vững, đất nước phát triển; sinh không đủ thì lao động suy giảm, đất nước suy vong.

Kết thúc bài thuyết trình, GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân mong muốn Viện Hàn lâm tiếp tục có những đóng góp tích cực trong việc xây dựng cơ sở lý luận phát triển con người bền vững, văn hóa bền vững giai đoạn 2025-2045 bởi phát triển con người bền vững là cốt lõi để quốc gia phát triển bền vững gắn với văn hóa bền vững.

Phát biểu bế mạc Tọa đàm, TS. Đặng Xuân Thanh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm trân trọng cảm ơn GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân đã dành thời gian, trí tuệ, tâm huyết để nội dung buổi tọa đàm được truyền cảm hứng sâu sắc tới các đại biểu tham dự. Theo TS. Đặng Xuân Thanh, Viện Hàn lâm đang phát triển với một tầm nhìn mới, một quyết tâm mới, mong muốn được Chính phủ giao chủ trì một chương trình nghiên cứu KHXH và nhân văn cấp quốc gia để tiếp tục có thêm động lực đóng góp tích cực vào việc giải quyết những vấn đề lớn, cấp bách của đất nước trong giai đoạn hiện nay và trong tương lai.

Buổi tọa đàm đã thành công tốt đẹp./.

-VTT-