Ngày 06/01/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, khẳng định kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, góp phần bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế. Nghị quyết đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực nhà nước và phát huy vai trò kiến tạo, dẫn dắt của kinh tế nhà nước. Trong bối cảnh đó, Viện Thông tin Khoa học xã hội (KHXH) biên soạn Thư mục chuyên đề “Kinh tế nhà nước” nhằm giới thiệu nguồn tài liệu phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập và tìm hiểu chính sách.
Thư mục giới thiệu 50 tài liệu hiện được lưu giữ tại Viện Thông tin KHXH
và một số thư viện thuộc Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam. Tài liệu gồm các bài viết
đăng trên tạp chí, sách chuyên khảo, báo cáo điều tra và báo cáo thống kê. Tiêu
biểu là các bài viết trên Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, Tạp chí Kinh tế và Dự
báo, Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam, Tạp chí Lý luận chính trị, Tạp chí Quản
lý Nhà nước và một số ấn phẩm khoa học khác. Nội dung tập trung vào cơ sở lý
luận và chủ trương của Đảng về kinh tế nhà nước; đổi mới thể chế và cơ chế quản
lý doanh nghiệp nhà nước; nâng cao hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh;
đóng góp của kinh tế nhà nước trong xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và
kinh nghiệm quốc tế.
Các biểu ghi
được sắp xếp theo trật tự chữ cái của nhan đề. Tùy loại hình tài liệu, mỗi biểu
ghi cung cấp thông tin về tác giả, nhan đề, xuất bản hoặc nguồn trích, số
trang, ký hiệu kho, từ khóa, đơn vị lưu trữ và phần giới thiệu nội dung. Cách
tổ chức này giúp bạn đọc nhận diện nội dung, xác định nơi lưu giữ và lựa chọn
tài liệu phù hợp với nhu cầu tra cứu.
Các nội dung chính của Thư mục được tổ chức
thành bốn nhóm:
1. Nền
tảng lý luận và chủ trương của Đảng về kinh tế nhà nước:
Nhóm tài liệu làm rõ cơ sở lý luận về phát triển kinh tế nhà nước và mối quan
hệ giữa khu vực này với các thành phần kinh tế khác trong nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời bàn về yêu cầu chuyển từ quản lý
hành chính sang kiến tạo phát triển, đổi mới quản trị và bảo đảm bình đẳng
trước pháp luật giữa các khu vực kinh tế. Bài viết “Vai trò của kinh tế nhà nước trong xây dựng nền kinh tế độc lập, tự
chủ” của Đỗ Diệu Hương và Nguyễn Đức Long phân tích yêu cầu hoàn thiện cơ
chế, chính sách nhằm phát huy vai trò của kinh tế nhà nước, nâng cao hiệu quả
hoạt động và đóng góp vào việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ.
2. Hoàn thiện thể chế và đổi mới quản trị
doanh nghiệp nhà nước: Nhóm tài liệu đề cập việc thoái vốn đầu tư
ngoài ngành, đổi mới phương thức quản lý của chủ sở hữu nhà nước, hoàn thiện
khung pháp lý và cơ chế tiền lương, tái cơ cấu tài chính và tổ chức; đồng thời
phân tích yêu cầu giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà
nước. Bài viết “Tiếp tục đổi mới, nâng
cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, xứng đáng làm nòng cốt của
kinh tế nhà nước, dẫn dắt, tạo động lực xây dựng nền kinh tế Việt Nam độc lập,
tự chủ gắn với hội nhập quốc tế” của Nguyễn Hoàng Anh đánh giá thực trạng
phân bổ nguồn lực và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho khu vực
doanh nghiệp nhà nước.
3. Nâng
cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của tập đoàn, doanh nghiệp nhà
nước: Nhóm tài liệu phản ánh quá trình hình thành, đặc
điểm và xu hướng phát triển của các tập đoàn kinh tế nhà nước; đồng thời giới
thiệu giải pháp nâng cao sức cạnh tranh và xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh
doanh, cán bộ quản lý nhà nước tại doanh nghiệp. Trong bài viết “Giải pháp phát triển kinh tế nhà nước trong
giai đoạn mới”, PGS.TS. Vũ Hùng Cường nhấn mạnh yêu cầu tập trung đầu tư,
phát triển các tập đoàn, tổng công ty nhà nước nắm giữ những lĩnh vực trọng
yếu, hoàn thiện khung pháp lý về cổ phần hóa, đẩy nhanh thoái vốn nhà nước và
tạo cơ sở pháp lý để doanh nghiệp phát triển sau cổ phần hóa.
4. Đóng
góp của kinh tế nhà nước và kinh nghiệm quốc tế:
Các tài liệu phân tích đóng góp của kinh tế nhà nước đối với ổn định kinh tế vĩ
mô, mối quan hệ giữa kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân sau hơn 30 năm đổi
mới, đồng thời giới thiệu kinh nghiệm của một số nước Đông Á về vai trò kinh tế
của Nhà nước sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Bài viết “Thực trạng đóng góp của kinh tế nhà nước cho nền kinh tế quốc dân”
của nhóm tác giả do Phạm Minh Thái chủ trì ghi nhận vai trò của khu vực này
trong ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời chỉ ra hiệu quả hoạt động còn hạn chế và
vai trò dẫn dắt, tạo động lực phát triển chưa được thể hiện rõ.
Thư mục chuyên đề
“Kinh tế nhà nước” hệ thống hóa tài liệu theo các vấn đề trọng tâm, giúp bạn
đọc xác định nguồn tư liệu phù hợp với nhu cầu nghiên cứu, giảng dạy, học tập
và tìm hiểu chính sách. Qua việc tổ chức, kết nối và giới thiệu nguồn tài liệu,
Viện Thông tin KHXH góp phần cung cấp thông tin KHXH phục vụ nghiên cứu về kinh
tế nhà nước ở Việt Nam.
Xem thư mục tài liệu tại đây: thumuc-chuyende-kinhte-nhanuoc.pdf
-VTT-