Ảnh minh họa: Khát vọng 2045 và kinh tế tư nhân

(Nguồn ảnh: Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam)

Xét về nguyên lý kinh tế thị trường, để có tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững thì động lực chính được hình thành từ các quyết định đầu tư, sản xuất và kinh doanh của khu vực tư nhân hoạt động theo cơ chế thị trường, hướng tới hiệu quả và lợi nhuận. Việc quyết định sản xuất sản phẩm gì, với quy mô bao nhiêu và đáp ứng nhu cầu của thị trường như thế nào chủ yếu do các chủ thể KTTN quyết định. Tổng Bí thư Tô Lâm, trong bài viết “Phát triển kinh tế tư nhân - đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng” đã nhấn mạnh yêu cầu quán triệt thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về vai trò của KTTN là động lực tăng trưởng quan trọng hàng đầu của đất nước. Thực tiễn phát triển của nhiều nền kinh tế thị trường trên thế giới cũng cho thấy khu vực KTTN luôn giữ vai trò là lực lượng nòng cốt, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trên cơ sở phân tích thực tiễn phát triển của Việt Nam trong thời gian qua, nhóm tác giả Ngô Thắng Lợi và Trần Thúy Hằng cho rằng, khu vực KTTN đã có những bước phát triển đáng kể, thể hiện trên nhiều phương diện. Trước hết là sự gia tăng nhanh về quy mô doanh nghiệp, nguồn vốn, lực lượng lao động và các nguồn lực sản xuất; qua đó từng bước khẳng định vai trò là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Bên cạnh đó, nhiều tập đoàn và doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn đã hình thành, từng bước phát huy vai trò dẫn dắt trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, đóng góp tích cực vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nhóm tác giả cũng chỉ rõ, khu vực KTTN vẫn còn không ít hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phát huy đầy đủ vai trò là động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Nổi bật là hiệu quả sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp còn thấp; trình độ công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; sự liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp trong khu vực KTTN còn lỏng lẻo, chưa hình thành được sức mạnh tổng hợp đủ lớn để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Từ góc độ thể chế, nhóm tác giả cho rằng, nhiều “nút thắt” đang cản trở sự phát triển của khu vực KTTN. Đó là: (i) Nhận thức chưa thống nhất về mối quan hệ giữa luận điểm “Các thành phần kinh tế đều bình đẳng trước pháp luật” và luận điểm “KTTN là một động lực quan trọng của nền kinh tế”; (ii) Tồn tại sự e ngại chệch hướng xã hội chủ nghĩa khi thực hiện chủ trương cho phép phát triển KTTN không hạn chế trong những ngành và lĩnh vực mà pháp luật không cấm; (iii) Tồn tại định kiến xã hội với KTTN và doanh nhân, chỉ thấy những hiện tượng tiêu cực, không đánh giá khách quan, đầy đủ những đóng góp tích cực của KTTN và doanh nhân trong công cuộc phát triển đất nước.

Bên cạnh đó, hệ thống chính sách hiện hành vẫn còn những bất cập, chưa đảm bảo tính bao trùm và bình đẳng giữa các khu vực kinh tế trong tiếp cận nguồn lực, tổ chức sản xuất, kinh doanh và phân phối kết quả phát triển. Đặc biệt, theo nhóm tác giả, doanh nghiệp nhà nước vẫn được hưởng nhiều lợi thế nhất định; khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục nhận được nhiều cơ chế ưu đãi, trong khi doanh nghiệp tư nhân trong nước vẫn gặp không ít khó khăn trong tiếp cận đất đai, tín dụng, công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và các nguồn lực phát triển khác.

Từ những phân tích trên, bài viết không chỉ khẳng định khu vực KTTN có đủ cơ sở lý luận và thực tiễn để trở thành động lực quan trọng nhất trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh của Việt Nam, mà còn chỉ ra một cách có hệ thống những hạn chế và các điểm nghẽn thể chế cần được tháo gỡ trong giai đoạn phát triển mới. Trên cơ sở tiếp cận theo quan điểm phát triển bao trùm (inclusive development), nhóm tác giả đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện thể chế phát triển khu vực KTTN theo hướng đồng bộ và bền vững.

Theo đó, cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước để thống nhất nhận thức, định hướng phát triển khu vực KTTN phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng bảo đảm tính bao trùm giữa các khu vực kinh tế; xây dựng mô hình phát triển bao trùm ở cấp doanh nghiệp; thúc đẩy cơ chế liên kết hiệu quả giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp tư nhân trong nước; đồng thời ban hành các chính sách hỗ trợ phù hợp với đặc điểm của từng nhóm doanh nghiệp tư nhân nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Có thể thấy, bài viết của GS.TS. Ngô Thắng Lợi và Trần Thúy Hằng không chỉ góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của chủ trương phát triển KTTN theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, mà còn cung cấp những luận cứ khoa học và gợi mở chính sách có giá trị tham khảo đối với quá trình hoàn thiện thể chế, phát huy hiệu quả vai trò của khu vực KTTN, qua đó đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Thông tin bài viết:

- Nhan đề: Phát triển khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh ở Việt Nam

- Chủ đề: Chính sách kinh tế, Kinh tế tư nhân

- Tác giả: GS.TS. Ngô Thắng Lợi, Trần Thúy Hằng (Đại học Kinh tế Quốc dân)

- Nguồn trích: Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 3 năm 2026.