Chiều ngày 15/6/2026, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) phối hợp với Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (The École Française d’Extrême Orient - EFEO) tại Paris và Văn phòng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) Việt Nam tại Hà Nội đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế với chủ đề “Sưu tập tư liệu ảnh EFEO - Tiềm năng di sản”. Đây là diễn đàn khoa học quan trọng nhằm đánh giá toàn diện giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và tiềm năng di sản tư liệu của Bộ sưu tập ảnh EFEO, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học phục vụ định hướng xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh Di sản tư liệu đối với bộ sưu tập đặc biệt này.

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm tham dự của nhiều
chuyên gia, nhà quản lý
và nhà nghiên cứu uy tín trong nước và quốc tế
Hội thảo được tổ
chức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại trụ sở Viện Hàn lâm, số 1 Liễu Giai, Ngọc
Hà, Hà Nội. Tham dự hội thảo có nhiều chuyên gia, nhà quản lý và nhà nghiên cứu
uy tín trong nước và quốc tế.
Về phía quốc tế
có GS. Nicolas Fiévé - Giám đốc EFEO tại Paris; PGS.TS. Philippe Le Failler -
Trưởng đại diện Văn phòng EFEO tại Hà Nội; Ông Jonathan Wallace Baker - Trưởng đại
diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; TS. Isabelle Poujoi - Chuyên gia phụ trách
Kho ảnh tại EFEO Paris; Bà Joy Springer - Chủ tịch Tiểu ban Đăng ký, Ủy ban Tư
vấn Quốc tế (IAC) của UNESCO; GS.TS. Mitsuru Haga - Phó Chủ tịch Ban Điều hành
Chương trình Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP) của
UNESCO.
TS. Đặng Xuân Thanh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH
Việt Nam,
Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phát biểu
khai mạc Hội thảo
Về phía Việt Nam
có TS. Đặng Xuân Thanh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc
gia UNESCO Việt Nam; TS. Vũ Thị Minh Hương - Phó Chủ tịch MOWCAP, Thành viên
IAC của UNESCO; Ông Dương Trung Quốc - chuyên gia Sử học, Tổng Biên tập Tạp chí
Xưa và Nay; TS. Nguyễn Văn Tú - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học
Văn Miếu - Quốc Tử Giám; TS. Vũ Dương Thúy Ngà - nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện,
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Tham dự hội thảo
có Ban Lãnh đạo Viện Thông tin KHXH gồm PGS.TS. Vũ Hùng Cường, Viện trưởng; các
Phó Viện trưởng: PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi, ThS. Nguyễn
Thị Hồng Hạnh; cùng các cán bộ, viên chức của Viện.
Ông Jonathan Wallace Baker - Trưởng đại diện Văn
phòng UNESCO tại Hà Nội
phát biểu trực tuyến tại Hội thảo
Bộ sưu tập ảnh
EFEO hiện được lưu giữ tại Viện Thông tin KHXH gồm gần 40.000 bức ảnh được thực
hiện từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX. Đây là nguồn tư liệu đặc biệt quý
giá, phản ánh sinh động đời sống xã hội, văn hóa, tín ngưỡng, kiến trúc, lịch sử
và di sản của Việt Nam cũng như nhiều khu vực thuộc Đông Dương trong một giai
đoạn lịch sử quan trọng.
TS. Đặng Xuân
Thanh, PGS.TS. Philippe Le Failler và PGS.TS. Vũ Hùng Cường đồng chủ trì Hội thảo.
PGS.TS. Philippe Le Failler - Trưởng đại diện Văn
phòng EFEO tại Hà Nội
đồng chủ trì Hội thảo, tác giả tham luận “Giá trị phục
vụ nghiên cứu
và khả năng tiếp cận Sưu tập tư liệu ảnh EFEO”
Phát biểu khai mạc
hội thảo, TS. Đặng Xuân Thanh nêu rõ, xuất phát từ nhu cầu ngày càng tăng về việc
bảo tồn và tiếp cận những di sản tư liệu quý hiếm có nguy cơ bị xâm hại ở nhiều
nước và khu vực khác nhau trên thế giới, năm 1992, UNESCO đã khởi xướng Chương
trình Ký ức Thế giới (Memory of the World - MoW). Đến nay, trên toàn thế giới
đã có 570 Di sản tư liệu thế giới và có 76 Di sản tư liệu cấp khu vực châu
Á - Thái Bình Dương. Từ khi tham gia Chương trình Ký ức Thế giới của UNESCO đến
nay, Việt Nam đã sở hữu 11 Di sản tư liệu được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di
sản tư liệu cấp khu vực và thế giới.
Ông Dương Trung Quốc - chuyên gia Sử học, Tổng Biên
tập Tạp chí Xưa và Nay
phát biểu tham luận tại Hội thảo
Theo Phó Chủ tịch
Viện Hàn lâm, Kho tư liệu ảnh EFEO hiện lưu giữ tại Viện Thông tin KHXH, Viện
Hàn lâm KHXH Việt Nam là một kho báu thông tin quan trọng phục vụ cho các
nghiên cứu khoa học và bảo tồn di sản. Với tính xác thực, tính độc bản và mức độ
toàn vẹn cao, bộ sưu tập không chỉ là nguồn tư liệu đối chứng quan trọng đối với
khảo cổ học, dân tộc học, lịch sử, kiến trúc và bảo tồn di sản, mà còn có ý
nghĩa thiết thực trong việc xây dựng các hồ sơ đề cử di sản của Việt Nam trong
tương lai.
TS. Vũ Thị Minh Hương - Phó Chủ tịch MOWCAP, Thành
viên IAC của UNESCO
trình bày tham luận “Chương trình Ký ức Thế giới của
UNESCO
và một số sưu tập ảnh đã được ghi danh”
TS. Đặng Xuân
Thanh bày tỏ tin tưởng rằng, các ý kiến trao đổi tại Hội thảo sẽ cung cấp những
luận cứ khoa học quan trọng phục vụ công tác bảo tồn, số hóa, quảng bá và xây dựng
hồ sơ di sản tư liệu đối với Sưu tập ảnh EFEO.
Tại hai phiên
làm việc, hội thảo tập trung thảo luận 04 nhóm vấn đề chính gồm: nguồn gốc, lịch
sử hình thành và tính xác thực của bộ sưu tập; giá trị lịch sử, văn hóa và khoa
học của tư liệu ảnh; thực trạng bảo tồn, số hóa và khả năng tiếp cận tư liệu;
kinh nghiệm quốc tế và những yêu cầu đặt ra trong quá trình xây dựng hồ sơ
trình UNESCO xem xét ghi danh Di sản tư liệu.
Bà Joy Springer - Chủ tịch Tiểu ban Đăng ký, Ủy ban
Tư vấn Quốc tế (IAC)
của UNESCO trình bày tham luận
“Danh mục Di sản tư liệu quốc tế và một số lưu ý về
hồ sơ trình chung”
Các tham luận và
ý kiến trao đổi đã cung cấp nhiều thông tin chuyên sâu về lịch sử hình thành của
Kho ảnh EFEO, giá trị quốc tế của bộ sưu tập, hiện trạng bảo quản tư liệu, kinh
nghiệm phục hồi và số hóa ảnh lịch sử, cũng như những tiêu chí và kinh nghiệm thực
tiễn trong quá trình xây dựng hồ sơ di sản tư liệu theo Chương trình Ký ức Thế
giới của UNESCO.
GS.TS. Mitsuru Haga - Phó Chủ tịch Ban Điều hành MOWCAP
của UNESCO
phát biểu tại Hội thảo
Phát biểu bế mạc
hội thảo, PGS.TS. Vũ Hùng Cường khẳng định, các tham luận và ý kiến trao đổi tại
Hội thảo đã cho thấy sự thống nhất cao của các chuyên gia trong nước và quốc tế
về giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và tiềm năng di sản của Sưu tập tư liệu ảnh
EFEO. Đây là kết quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với định hướng bảo tồn,
phát huy giá trị và xây dựng hồ sơ di sản tư liệu trong thời gian tới.
ThS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Thông tin
KHXH
chia sẻ tình trạng tư liệu ảnh EFEO tại Thư viện KHXH
Theo Viện trưởng
Viện Thông tin KHXH, những chia sẻ từ các chuyên gia UNESCO, EFEO và các nhà
nghiên cứu đã cung cấp nguồn tư liệu tham khảo quý giá cho quá trình nghiên cứu,
đánh giá, hoàn thiện hồ sơ di sản tư liệu; đồng thời mở ra nhiều hướng tiếp cận
mới trong khai thác, quảng bá và phát huy giá trị của Kho tư liệu ảnh EFEO.
TS. Vũ Dương Thúy Ngà - nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện,
Bộ Văn hóa,
Thể thao và Du lịch phát biểu tại Hội thảo
Ông cũng nhấn mạnh
rằng, bên cạnh giá trị nghiên cứu đã được khẳng định, Kho tư liệu ảnh EFEO vẫn
còn nhiều tiềm năng cần tiếp tục được nhận diện, giải mã và khai thác thông qua
các nghiên cứu liên ngành, góp phần làm sáng tỏ nhiều khía cạnh của lịch sử và
văn hóa Việt Nam.
Thay mặt Ban
Lãnh đạo Viện Thông tin KHXH, PGS.TS. Vũ Hùng Cường trân trọng cảm ơn Lãnh đạo
Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, các chuyên gia UNESCO, EFEO, các nhà khoa học trong
nước và quốc tế, Ban Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế Viện Hàn lâm, các cơ
quan truyền thông cùng các thành viên Ban Tổ chức đã góp phần vào thành công của
hội thảo.
PGS.TS. Vũ Hùng Cường, Viện trưởng Viện Thông tin
KHXH
phát biểu bế mạc Hội thảo
Viện trưởng Viện
Thông tin KHXH đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ
trợ của các tổ chức quốc tế, các chuyên gia và cơ quan quản lý nhằm tăng cường
bảo tồn, nghiên cứu và phát huy giá trị không chỉ đối với Kho tư liệu ảnh EFEO
mà còn đối với hệ thống các kho tư liệu quý hiếm hiện đang được Viện lưu giữ.
Trong khuôn khổ
chương trình, các đại biểu đã tham quan không gian trưng bày “Di sản tư liệu
EFEO: từ lịch sử đến giá trị đương đại”, giới thiệu nhiều nguồn tư liệu quý
như sách, ảnh, bản đồ, sắc phong, sách cổ Trung Quốc, sách cổ Nhật Bản và các
tài liệu nghiên cứu có giá trị, trong đó Bộ sưu tập ảnh EFEO là điểm nhấn nổi bật.
Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm
Hội thảo được
đánh giá là một bước chuẩn bị khoa học quan trọng trong lộ trình xây dựng hồ sơ
đề nghị UNESCO ghi danh Di sản tư liệu đối với Sưu tập tư liệu ảnh EFEO. Đồng
thời, sự kiện tiếp tục khẳng định vai trò của Viện Thông tin KHXH, Viện Hàn lâm
KHXH Việt Nam trong công tác bảo tồn, số hóa, khai thác và lan tỏa giá trị di sản
tư liệu, góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương phát triển văn hóa Việt Nam
theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.
-VTT-
(Ảnh: Hồng
Nhung)
Mời xem thêm thông tin trên các kênh truyền thông:
Chuyên trang Văn hóa, Di sản, Lịch sử và Du lịch VTV8 - Thời
báo VTV: https://vtv8.vtv.vn/de-cu-bo-suu-tap-tu-lieu-anh-efeo-thanh-di-san-tu-lieu-the-gioi-buoc-di-chien-luoc-bao-ton-ky-uc-dong-duong-107260615202023012.htm
Báo Nhân dân: https://nhandan.vn/hoi-thao-khoa-hoc-quoc-te-suu-tap-tu-lieu-anh-efeo-tiem-nang-di-san-post969210.html
Trang thông tin điện tử của Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền
hình Hà Nội: https://hanoionline.vn/suu-tap-tu-lieu-anh-efeo-tiem-nang-tro-thanh-di-san-tu-lieu-the-gioi-403669.htm
Báo Đại biểu Nhân dân: https://daibieunhandan.vn/suu-tap-tu-lieu-anh-efeo-tiem-nang-di-san-10420524.html?gidzl=2U6jCHj6_XeD_Aqt5bdv7WJ-g3m9MQyNIAZ-R0e9f1GHhwLj1WZqGKQiy3rK2wKKHQYYE34Zb68Q64Vu7W
Trang VietnamPlus, Thông tấn xã Việt Nam: https://www.vietnamplus.vn/gan-40000-buc-anh-efeo-mo-ra-tiem-nang-di-san-tu-lieu-the-gioi-post1116674.vnp
Nhà báo & Công luận: https://congluan.vn/nghien-cuu-xay-dung-ho-so-de-xuat-bo-suu-tap-anh-efeo-la-di-san-tu-lieu-the-gioi-post350019.html
Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam:
https://vass.gov.vn/hoi-nghi-hoi-thao/khang-dinh-tiem-nang-di-san-tu-lieu-the-gioi-cua-bo-suu-tap-anh-efeo-573377