Bảo đảm quyền tiếp cận công lý là yêu cầu cốt lõi của Nhà nước pháp quyền, trong đó trợ giúp pháp lý là cơ chế quan trọng bảo đảm bình đẳng thực chất trước pháp luật, đặc biệt đối với người nghèo, người yếu thế và các nhóm dễ bị tổn thương. Bài viết sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp, luật học so sánh và hệ thống hóa để làm rõ khái niệm trợ giúp pháp lý, đồng thời phân tích pháp luật của một số quốc gia trên thế giới theo bốn nội dung: (i) chủ thể thực hiện; (ii) đối tượng thụ hưởng; (iii) nội dung trợ giúp; và (iv) hình thức hoạt động. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tại các quốc gia được khảo cứu có xu hướng chuyển từ mô hình Nhà nước trực tiếp cung cấp dịch vụ sang mô hình Nhà nước bảo đảm, điều phối và đặt hàng dịch vụ; mở rộng đối tượng thụ hưởng theo tiêu chí tài chính, nhân thân và tính chất vụ việc; đồng thời tăng cường trợ giúp pháp lý tiền tố tụng và ứng dụng chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý ở Việt Nam.