Trong bối cảnh toàn cầu hóa và áp lực sinh kế, xuất khẩu lao động đã trở thành chiến lược sinh kế của nhiều thanh niên ngư dân ở Việt Nam. Nghiên cứu điền dã dân tộc học tại hai xã Tịnh Kỳ và Bình Châu, tỉnh Quảng Ngãi nhằm làm rõ cách thức xuất khẩu lao động ảnh hưởng đến cấu trúc nghề nghiệp và văn hóa sinh kế của ngư dân. Câu hỏi đặt ra, vì sao cùng xu hướng xuất khẩu lao động, song hành vi nghề nghiệp sau khi hồi hương ở hai địa phương lại có sự khác biệt? Kết quả nghiên cứu cho thấy, sau hồi hương tồn tại hai xu hướng nghề là chuyển sang kinh doanh hậu cần nghề cá và vẫn duy trì nghề khai thác hải sản. Sự đối lập này khẳng định vai trò điều tiết của văn hóa nghề truyền thống, mạng lưới xã hội trong định hình hành vi lao động. Nghiên cứu nhận diện quá trình tái cấu trúc sinh kế và cung cấp bằng chứng cho chính sách hỗ trợ lao động trẻ, đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn văn hóa trong cộng đồng ngư dân.