Tham dự buổi làm việc có đồng chí Thái Thanh Quý, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Bí thư Đảng ủy cơ quan Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; đồng chí Nguyễn Kim Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; đồng chí Đinh Thị Mai, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; đồng chí Nguyễn Thị Hoàng Vân, Phó Bí thư Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương; đồng chí Đỗ Ngọc Huỳnh, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; đồng chí Lê Tấn Cận, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cùng đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương.

Về phía Viện Hàn lâm, có đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm; đồng chí TS. Đặng Xuân Thanh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; đồng chí TS. Nguyễn Đức Minh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm; đồng chí Đỗ Xuân Lân, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Viện Hàn lâm; các đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Viện Hàn lâm, thành viên Hội đồng Khoa học cùng đông đảo các nhà khoa học, cán bộ quản lý của Viện Hàn lâm.

Trước buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị và Đoàn công tác đã tham quan khu vực trưng bày theo chuyên đề và Thư viện KHXH - nơi lưu giữ kho tư liệu quý về KHXH của Viện Hàn lâm.

Phát biểu chào mừng Đoàn công tác, đồng chí Lê Văn Lợi cho biết, Viện Hàn lâm tiền thân là Ban Nghiên cứu Lịch sử, Địa lý, Văn học được thành lập từ năm 1953. Trải qua hơn 70 năm xây dựng và phát triển, nhiều thế hệ cán bộ, nhà khoa học của Viện Hàn lâm đã có những đóng góp quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đồng chí nhấn mạnh, việc Viện Hàn lâm trở thành đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư là dấu mốc đặc biệt quan trọng, mở ra yêu cầu phát triển mới đối với KHXH và nhân văn trong giai đoạn hiện nay. Theo đó, Viện Hàn lâm xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hoạt động; tập trung nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn; tăng cường năng lực tư vấn chiến lược phục vụ hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đẩy mạnh nghiên cứu chiến lược, nâng cao chất lượng tham mưu chính sách

Tại buổi làm việc, đồng chí Đặng Xuân Thanh đã trình bày Báo cáo kết quả công tác của Viện Hàn lâm. Báo cáo cho thấy, thời gian qua, Viện Hàn lâm đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm; chủ động quán triệt, xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đẩy mạnh các chương trình nghiên cứu trọng điểm phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên số và chuyển đổi số trong KHXH và nhân văn.

Trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Viện Hàn lâm đã hoàn thành nhiều đề án lớn phục vụ Bộ Chính trị, Ban Bí thư; định kỳ đã có hàng chục báo cáo được gửi tới Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cơ quan Trung ương phục vụ công tác tham mưu, tư vấn chính sách. Bên cạnh đó, hoạt động hợp tác quốc tế đang được chú trọng đẩy mạnh; hoạt động đào tạo sau đại học và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm được triển khai tại Viện.

Tại buổi làm việc, nhiều ý kiến của các nhà khoa học đã tập trung phân tích yêu cầu đổi mới tư duy phát triển KHXH và nhân văn, cũng như những khó khăn, điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ để Viện Hàn lâm thực hiện hiệu quả vai trò cơ quan nghiên cứu chiến lược của Đảng.

Trao đổi tại hội nghị, đồng chí TS. Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho rằng, KHXH và nhân văn có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc trả lời những câu hỏi lớn của phát triển như: phát triển cho ai, phát triển để làm gì, phát triển theo mô hình và hệ giá trị nào. Theo đồng chí, nếu khoa học - công nghệ tạo ra năng lực sản xuất mới thì KHXH và nhân văn giữ vai trò định hướng phát triển, hoàn thiện thể chế, quản trị quốc gia và củng cố đồng thuận xã hội.

Đồng chí Nguyễn Đình Chúc cũng phản ánh thực trạng khó khăn của đội ngũ nghiên cứu KHXH hiện nay khi thu nhập còn thấp, nguồn lực nghiên cứu hạn chế, tình trạng “chảy máu chất xám” diễn ra trong nhiều năm qua và đề nghị cần có cơ chế đầu tư, nhìn nhận đúng vai trò của KHXH và nhân văn trong chiến lược phát triển đất nước.

Bên cạnh đó, một số  ý kiến trao đổi cũng nhấn mạnh quan điểm ngành KHXH, nhân văn có thể đóng góp trực tiếp vào việc hoàn thiện triết lý phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; nghiên cứu mô hình phát triển Việt Nam; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; quản trị quốc gia, quản trị địa phương; phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các ý kiến đề xuất cần xây dựng chương trình khoa học trọng điểm cấp quốc gia về KHXH và nhân văn phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; triển khai điều tra, xây dựng bộ dữ liệu quốc gia chuyên sâu về KHXH và nhân văn; đồng thời nghiên cứu cơ chế xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành đủ năng lực hội nhập quốc tế…

Liên quan đến chuyển đổi số và hiện đại hóa hệ thống thông tin - thư viện, đồng chí PGS.TS. Vũ Hùng Cường, Viện trưởng Viện Thông tin KHXH cho biết, hiện hệ thống thư viện của Viện Thông tin KHXH đang lưu trữ khoảng 2,8 triệu đơn vị tài liệu, trong đó có nhiều nguồn tư liệu quý hiếm được tiếp nhận từ Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp từ năm 1957. Tuy nhiên, tỷ lệ số hóa hiện mới đạt khoảng 10-20%, chưa đáp ứng yêu cầu nghiên cứu hiện đại và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong KHXH.

Đồng chí đề nghị cần có cơ chế đầu tư đồng bộ cho hệ thống thư viện số, cơ sở dữ liệu dùng chung và hạ tầng chuyển đổi số để phục vụ nghiên cứu, tư vấn chính sách và kết nối học thuật quốc tế.

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí GS.TS. Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm nhận định, trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và đổi mới mô hình phát triển, Viện Hàn lâm cần được giao nhiều hơn các nhiệm vụ nghiên cứu chiến lược phục vụ trực tiếp công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành phát triển kinh tế - xã hội.

Theo đồng chí, bên cạnh nghiên cứu các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, KHXH và nhân văn cần tập trung nghiên cứu mô hình phát triển xã hội bền vững, bảo đảm công bằng xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số và tự động hóa.

Ngoài ra, nhiều ý kiến cũng đề nghị Trung ương quan tâm hơn tới cơ chế đào tạo, bồi dưỡng, chế độ đãi ngộ và chính sách tiền lương đối với đội ngũ cán bộ khoa học của Viện Hàn lâm nhằm tạo điều kiện giữ chân, thu hút nhân lực chất lượng cao phục vụ nghiên cứu chiến lược lâu dài.

Tập trung chuyển đổi số, xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học chất lượng cao

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị ghi nhận, đánh giá cao những kết quả mà Viện Hàn lâm đã đạt được trong thời gian qua, nhất là sau khi chuyển sang mô hình hoạt động mới là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Đồng chí nhấn mạnh, Viện Hàn lâm là cơ quan có bề dày truyền thống, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu KHXH và nhân văn của đất nước. Việc chuyển sang mô hình hoạt động mới vừa là cơ hội để Viện phát triển mạnh mẽ hơn, vừa đặt ra yêu cầu rất cao về đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng nghiên cứu và năng lực tham mưu chiến lược.

Theo đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Viện Hàn lâm cần tiếp tục quán triệt sâu sắc và triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; xác định việc thực hiện nghị quyết là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động nghiên cứu, đào tạo, hợp tác quốc tế và tư vấn chính sách.

Đồng chí yêu cầu Viện Hàn lâm phải khẳng định rõ vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược của Đảng; thực hiện đầy đủ các chức năng, nhiệm vụ được giao theo Quyết định số 12-QĐ/TW ngày 30/3/2026 của Bộ Chính trị. Trong đó, tập trung nghiên cứu cơ bản về KHXH và nhân văn nhằm cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định và hoàn thiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy hoạt động theo hướng lấy chất lượng nghiên cứu và tham mưu chiến lược làm thước đo chủ yếu; tăng cường nghiên cứu liên ngành, nghiên cứu dự báo, nghiên cứu chính sách; tập trung vào những vấn đề lớn, khó, mới và nhạy cảm đặt ra từ thực tiễn phát triển đất nước và bối cảnh quốc tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cũng chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Trong đó, sự gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với công tác tham mưu chính sách chưa thật chặt chẽ; chuyển đổi số, số hóa dữ liệu còn chậm; chưa hình thành rõ các chương trình nghiên cứu trọng điểm giải quyết những vấn đề lớn, chiến lược của đất nước trong trung và dài hạn.

Đồng chí cũng lưu ý, đội ngũ cán bộ nghiên cứu còn mỏng so với yêu cầu nhiệm vụ của một cơ quan khoa học đầu ngành; cơ chế, nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, thư viện, bảo tàng, lưu trữ tư liệu còn hạn chế; đời sống, thu nhập của đội ngũ cán bộ nghiên cứu còn nhiều khó khăn.

Đối với nhiệm vụ chuyển đổi số, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị Viện Hàn lâm đẩy nhanh xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung; tăng cường số hóa tài liệu, thư viện, di sản tư liệu; ứng dụng dữ liệu lớn và công nghệ số trong nghiên cứu; xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu hiện đại, kết nối trong nước và quốc tế.

Đồng chí cũng yêu cầu Viện Hàn lâm tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ khoa học có trình độ chuyên môn cao, có đạo đức khoa học, trách nhiệm xã hội; chủ động đào tạo, thu hút chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ; tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Viện Hàn lâm phải khẳng định rõ vai trò cơ quan nghiên cứu chiến lược của Đảng

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao vị thế của KHXH và nhân văn Việt Nam cũng như của Viện Hàn lâm trong giai đoạn phát triển mới, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị Viện Hàn lâm chủ động mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường kết nối học thuật, xây dựng các chương trình nghiên cứu trọng điểm mang tầm chiến lược quốc gia; từng bước khẳng định vị thế của Viện Hàn lâm không chỉ ở trong nước mà còn trong khu vực và trên thế giới.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị khẳng định, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cùng các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục quan tâm, phối hợp tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện để Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát huy vai trò là cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu quốc gia trong lĩnh vực KHXH và nhân văn, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới./.

Một số hình ảnh tại buổi làm việc

-Dẫn theo Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Tin: Phạm Vĩnh Hà

Ảnh: Phòng Thông tin - Truyền thông