Hội thảo là sự kiện quan trọng nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc nâng cấp Cuộc vận động gắn với nội dung “3 an” (An toàn - An tâm - An sinh). Trong đó, việc xây dựng mô hình “Điểm chạm đầu tiên” và “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” được định vị là những cấu phần trọng yếu của hệ thống hỗ trợ an toàn tại cộng đồng, đảm bảo sự liên thông giữa phòng ngừa, bảo vệ và phục hồi cho mỗi gia đình.

Hội thảo có sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Công an, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, đại diện Hội liên hiệp Phụ nữ các tỉnh, thành phố Hà Nội, tỉnh Hưng Yên, tỉnh Bắc Ninh, tỉnh Lạng Sơn, tỉnh Thanh Hóa, tỉnh Hà Tĩnh, tỉnh Daklak, tỉnh Vĩnh Long, thành phố Hồ Chí Minh, Hội bảo vệ Trẻ em Việt Nam, Hội Xã hội học Việt Nam, cùng đại diện một số tổ chức quốc tế hoạt động về lĩnh vực bảo vệ trẻ em tại Việt Nam.

Với hai phiên thảo luận, các đại biểu tham dự hội thảo đã tập trung phân tích cơ sở khoa học, thực tiễn của 3 tiêu chí mới “An toàn - An tâm - An sinh”; đồng thời thảo luận sâu về giải pháp triển khai hai mô hình chiến lược “Điểm chạm đầu tiên” và “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” giai đoạn 2026-2030.

Bài tham luận “Cơ sở lý luận và thực tiễn triển khai hoạt động hỗ trợ, tư vấn, bảo vệ phụ nữ và trẻ em tại cộng đồng, đề xuất triển khai nội dung Điểm chạm đầu tiên, Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” của PGS.TS. Trần Thị Minh Thi tại Hội thảo gồm 3 phần nội dung: (i) hệ thống hóa cơ sở lý luận và chính sách về hỗ trợ, tư vấn, bảo vệ phụ nữ và trẻ em tại cộng đồng; (ii) phân tích thực tiễn triển khai và vai trò của Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; và (iii) đề xuất nội hàm và cách thức triển khai hai cấu phần then chốt là “Điểm chạm đầu tiên” và “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” phù hợp điều kiện Việt Nam.

PGS.TS. Trần Thị Minh Thi phân tích số liệu cho thấy phụ nữ có nguy cơ bị bạo lực cao hơn nam giới (28,3% so với 26,6%) trong hầu hết các nhóm xã hội, đặc biệt là nhóm trẻ dưới 30 tuổi, học vấn cao, sống trong gia đình đông thế hệ, thu nhập thấp hoặc làm việc ở nông thôn, trong khu vực dễ bị tổn thương. Điều này có nghĩa bạo lực không chỉ là vấn đề “yếu thế”.

Phần lớn nạn nhân vẫn chủ yếu tìm đến gia đình (51,8%) và bạn bè, hàng xóm (36,2%), trong khi chỉ 7,1% tiếp cận cơ quan công an, và rất ít tiếp cận các tổ chức chính quyền hoặc dịch vụ chuyên nghiệp. Dịch vụ chuyên nghiệp như tư vấn tâm lý chỉ đạt 6,7%, tư vấn về quyền chỉ 6,5%, dịch vụ y tế chỉ 5,2%.

Kết quả này gợi ý rằng các hình thức trợ giúp chính thức hiện chưa thực sự đóng vai trò chủ đạo đối với nạn nhân bạo lực, và vẫn còn nhiều rào cản trong việc tiếp cận các dịch vụ công hoặc tổ chức xã hội chuyên nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao nhận thức cộng đồng, cải thiện khả năng tiếp cận, tăng độ tin cậy và mức độ phù hợp văn hóa của hệ thống dịch vụ hỗ trợ nạn nhân bạo lực tại Việt Nam.

Trong bài tham luận của mình, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi đề xuất “Điểm chạm đầu tiên” như một cơ chế chuẩn hóa tuyến đầu tại cộng đồng, nơi phụ nữ và trẻ em có thể tìm đến khi gặp nguy cơ bạo lực và kết nối trực tiếp với các đơn vị cung ứng dịch vụ công chuyên môn trực thuộc cấp tỉnh/thành phố.

“Điểm chạm đầu tiên” trong bài tham luận được hiểu là cơ chế tiếp cận sớm tại cộng đồng, nơi phụ nữ, trẻ em hoặc gia đình có thể tìm đến hoặc được tiếp cận ngay khi xuất hiện dấu hiệu mất an toàn. “Điểm chạm đầu tiên” thực hiện các chức năng cốt lõi như lắng nghe an toàn, hỗ trợ ban đầu, đánh giá nhanh mức độ rủi ro, hướng dẫn các bước bảo đảm an toàn và kết nối kịp thời với các dịch vụ, cơ quan chuyên môn khi cần thiết.

Cùng với “Điểm chạm đầu tiên”, mô hình “Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em” cũng được PGS.TS. Trần Thị Minh Thi đề xuất với tính cách là một cơ sở trợ giúp xã hội chuyên biệt, cung cấp không gian tạm lánh an toàn và các hỗ trợ cần thiết cho phụ nữ, trẻ em trong giai đoạn nguy cơ cao do bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới, xâm hại hoặc các tình huống tổn thương nghiêm trọng khác.

Khác với “Địa chỉ tin cậy” mang tính hỗ trợ cộng đồng và khác với “Điểm chạm đầu tiên” chủ yếu thực hiện chức năng tiếp nhận - kết nối ban đầu, “Nhà an toàn” đóng vai trò bảo vệ trực tiếp, bảo đảm an toàn, hỗ trợ tâm lý - xã hội, hỗ trợ kế hoạch an toàn phục hồi và tái hòa nhập, và tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ chuyên sâu hơn.

“Nhà an toàn” không thay thế các cơ quan thực thi pháp luật hay cơ quan chuyên môn khác mà hoạt động trên cơ sở phối hợp, chuyển tuyến và hỗ trợ lẫn nhau trong khuôn khổ pháp luật hiện hành.

Kết thúc bài tham luận, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi cho rằng, “Địa chỉ tin cậy”, “Điểm chạm đầu tiên” và “Nhà an toàn” không phải là các khái niệm, mô hình đồng nhất hay thay thế lẫn nhau, mà là ba cấp độ can thiệp khác nhau trong chuỗi bảo vệ phụ nữ và trẻ em tại cộng đồng. Nếu “Địa chỉ tin cậy” phản ánh sức mạnh tự thân và tinh thần tương trợ của cộng đồng, thì “Điểm chạm đầu tiên” là cơ chế tiếp nhận và dẫn nhập có tính chuẩn hóa, còn “Nhà an toàn” là cấu phần bảo vệ chuyên biệt trong giai đoạn nguy cơ cao. Việc phân biệt rõ ba mô hình này là điều kiện cần thiết để thiết kế chính sách và tổ chức triển khai hiệu quả, tránh chồng chéo, hình thức hoặc kỳ vọng sai lệch.

Hội thảo đã thành công tốt đẹp, cung cấp những luận cứ xác đáng giúp Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam hoàn thiện nội dung tham mưu, hướng dẫn thực hiện Cuộc vận động Xây dựng gia đình “5 không, 3 sạch, 3 an” và bảo đảm an toàn cho phụ nữ, trẻ em góp phần xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh./.

-VTT-