Hội thảo do các đồng chí: TS. Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; đồng chí PGS.TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm đồng chủ trì với sự tham dự của đại diện lãnh đạo nhiều ban, bộ, ngành Trung ương, Ban Tuyên giáo và Dân vận các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội, các chuyên gia, nhà khoa học cùng sự có mặt đưa tin của các cơ quan báo chí, truyền thông trên địa bản thủ đô Hà Nội.

Công tác dư luận xã hội phải đi trước một bước trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, đồng chí Lê Hải Bình khẳng định, Đại hội XIV của Đảng đã xác lập những định hướng chiến lược mở ra kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Để các chủ trương, quyết sách của Đảng thực sự đi vào cuộc sống, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn xã hội, công tác dư luận xã hội phải được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là kênh phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, vừa là công cụ dự báo, tham mưu chiến lược cho Đảng và Nhà nước.

Theo đồng chí Lê Hải Bình, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, cùng sự phát triển bùng nổ của internet, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông mới, môi trường hình thành và lan tỏa dư luận xã hội đã có những thay đổi căn bản. Thông tin được truyền tải với tốc độ rất nhanh, đa chiều và khó kiểm soát hơn trước. Điều đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới toàn diện phương thức điều tra, nghiên cứu, nắm bắt và dự báo dư luận xã hội; kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu truyền thống với ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao chất lượng phân tích, dự báo và tham mưu.

Đồng chí nhấn mạnh, công tác dư luận xã hội không chỉ nhằm "nghe dân nói" mà quan trọng hơn là giúp các cơ quan lãnh đạo nhận diện kịp thời những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách để có giải pháp điều chỉnh phù hợp. Đây chính là quá trình chuyển hóa thông tin từ thực tiễn thành căn cứ khoa học phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý và hoạch định chính sách.

Theo PGS.TS. Lê Hải Bình, muốn xây dựng được sự đồng thuận xã hội bền vững, công tác dư luận phải thực hiện tốt đồng thời ba chức năng: nắm bắt chính xác tâm trạng xã hội; dự báo đúng xu hướng vận động của dư luận; chủ động định hướng thông tin, tạo sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân. Đây là yêu cầu xuyên suốt trong triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, nhất là khi đất nước đang triển khai nhiều chủ trương lớn về đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ và sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Những định hướng được nêu trong phát biểu đề dẫn đã tạo khung lý luận xuyên suốt cho toàn bộ Hội thảo, đồng thời gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu nhằm hoàn thiện hệ thống lý luận về công tác dư luận xã hội trong điều kiện phát triển mới của đất nước.

Khẳng định vai trò của giới khoa học trong tham mưu chiến lược

Một trong những điểm nổi bật của Hội thảo là sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành đến từ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng nhiều cơ quan trung ương và địa phương trên cả nước.

Trong quá trình chuẩn bị, Ban Tổ chức Hội thảo đã tiếp nhận hơn 70 tham luận khoa học. Các tham luận đều hướng đến việc làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra đối với công tác dư luận xã hội như: đổi mới phương pháp điều tra dư luận xã hội; ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu và dự báo dư luận; phát huy vai trò của đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội; nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan tuyên giáo, dân vận với các cơ sở nghiên cứu khoa học; tăng cường phản biện xã hội phục vụ hoạch định chính sách…

Phát huy sức mạnh của nghiên cứu khoa học trong dự báo và định hướng dư luận xã hội

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn đang đặt ra đối với công tác dư luận xã hội trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Nhiều tham luận đi sâu phân tích những tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, truyền thông đa nền tảng và không gian mạng đối với quá trình hình thành, lan tỏa và tác động của dư luận xã hội; đồng thời đề xuất các giải pháp đổi mới phương pháp điều tra xã hội học, nâng cao chất lượng dự báo và tăng cường khả năng tham mưu chiến lược phục vụ công tác lãnh đạo của Đảng.

Với 9 tham luận được trình bày, cùng nhiều ý kiến trao đổi, các đại biểu thống nhất cho rằng, trong điều kiện đất nước đang triển khai nhiều chủ trương, quyết sách lớn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, công tác dư luận xã hội cần được đổi mới mạnh mẽ theo hướng chủ động, khoa học và hiện đại hơn. Nếu trước đây nhiệm vụ chủ yếu là phản ánh, tổng hợp tình hình tư tưởng của cán bộ, đảng viên và nhân dân thì hiện nay yêu cầu đặt ra là phải tiến thêm một bước, đó là dự báo xu hướng, nhận diện sớm các vấn đề nảy sinh, phân tích nguyên nhân, đánh giá tác động và đề xuất giải pháp chính sách. Chỉ khi thực hiện tốt chức năng "đi trước một bước", công tác dư luận xã hội mới thực sự trở thành một bộ phận quan trọng trong quá trình hoạch định và tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng.

Tại Hội thảo, với sự đồng chủ trì của Viện Hàn lâm, sự tham gia của các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm tiếp tục khẳng định vai trò của cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn hàng đầu cả nước trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Những đóng góp trong nghiên cứu có liên quan tới xã hội học, tâm lý học xã hội, truyền thông, quản trị xã hội, khoa học chính trị... đã góp phần làm rõ hơn những vấn đề lý luận mới đặt ra đối với công tác dư luận xã hội, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp có giá trị thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả công tác tham mưu trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Đây cũng là minh chứng sinh động cho việc phát huy vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhất là trong việc nghiên cứu, dự báo những vấn đề xã hội mới phát sinh, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và tạo sự đồng thuận xã hội trong quá trình triển khai các chủ trương, chính sách lớn.

Nâng tầm công tác dư luận xã hội, tạo đồng thuận để hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí TS. Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và chất lượng các tham luận, ý kiến trao đổi của các chuyên gia, nhà khoa học và các địa phương. Đồng chí khẳng định, những kết quả của Hội thảo đã góp phần bổ sung, hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác dư luận xã hội trong điều kiện mới, đồng thời cung cấp thêm nhiều luận cứ khoa học quan trọng phục vụ quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Đồng chí nhấn mạnh, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ và truyền thông số, công tác dư luận xã hội phải tiếp tục được đổi mới cả về tư duy, nội dung và phương thức tổ chức thực hiện. Các cơ quan làm công tác tuyên giáo và dân vận cần chủ động hơn trong nắm bắt tình hình tư tưởng, tăng cường năng lực phân tích, dự báo, kịp thời phát hiện những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến việc triển khai các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước.

Đồng chí yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận các cấp với các cơ quan nghiên cứu, đào tạo, các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia nhằm phát huy tối đa trí tuệ của giới khoa học trong nghiên cứu, dự báo và phản biện xã hội. Cùng với đó là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong điều tra, phân tích, xử lý thông tin dư luận xã hội; xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác dư luận xã hội có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và khả năng thích ứng với môi trường truyền thông số.

Nêu cao vai trò của công tác dư luận xã hội trong bối cảnh phát triển mới của đất nước, đồng chí Phạm Tất Thắng khẳng định, công tác dư luận xã hội không chỉ có ý nghĩa phục vụ công tác tuyên truyền mà còn là một kênh thông tin chiến lược, giúp Đảng và Nhà nước đánh giá đúng thực tiễn, hoàn thiện cơ chế, chính sách, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tăng cường niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Đây là yêu cầu có ý nghĩa quyết định nhằm bảo đảm quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV luôn bám sát thực tiễn, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của nhân dân và tạo động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Hội thảo khép lại nhưng những vấn đề đặt ra tiếp tục mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới đối với công tác dư luận xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Với sự đồng hành của các cơ quan tham mưu chiến lược như Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, đặc biệt là Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, những luận cứ khoa học được tổng kết từ thực tiễn sẽ tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, hoạch định chính sách, củng cố sự thống nhất giữa ý Đảng với lòng dân, tạo nền tảng xã hội vững chắc để đưa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đi vào cuộc sống, hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới./.

-Dẫn theo Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Phạm Vĩnh Hà