Dự Hội thảo có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; ông Chung Yong Sang, Tổng Thư ký Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á; đại diện lãnh đạo các viện Khối Quốc tế của Viện Hàn lâm; đại diện lãnh đạo Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; các chuyên gia, học giả đến từ nhiều cơ sở nghiên cứu, trường đại học của Việt Nam và Hàn Quốc.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh, Hội thảo diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc đang phát triển “hết sức tốt đẹp”, với mức độ tin cậy chính trị ngày càng cao. Theo Chủ tịch Viện Hàn lâm, việc hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2022 đã mở ra giai đoạn hợp tác mới, sâu rộng và thực chất hơn trên nhiều lĩnh vực.

GS.TS. Lê Văn Lợi cho biết, trong gần một thập niên qua, Viện Hàn lâm và Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á đã duy trì hiệu quả các hoạt động hợp tác học thuật thông qua nhiều diễn đàn trao đổi và hội thảo khoa học quốc tế. Từ năm 2017 đến nay, hai bên đã phối hợp tổ chức nhiều hội thảo tại Hà Nội và Hàn Quốc, góp phần thúc đẩy nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử, văn hóa, quan hệ quốc tế và khu vực Đông Á. Những hoạt động này không chỉ tăng cường hiểu biết học thuật giữa các nhà nghiên cứu hai nước mà còn góp phần củng cố nền tảng xã hội và tri thức cho quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, ông Chung Yong Sang, Tổng Thư ký Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á, bày tỏ cảm ơn sâu sắc tới Viện Hàn lâm đã phối hợp tổ chức sự kiện, đồng thời nhấn mạnh năm 2026 cũng là dịp kỷ niệm 20 năm thành lập Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á. Theo ông Chung Yong Sang, trong suốt hai thập niên qua, Quỹ đã nỗ lực thúc đẩy nghiên cứu các vấn đề lịch sử Đông Bắc Á, mở rộng giao lưu học thuật quốc tế và tăng cường sự hiểu biết, hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực.

Ông Chung Yong Sang cho biết, các hội thảo khoa học chung giữa Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á và Viện Hàn lâm được triển khai từ năm 2009 và duy trì liên tục cho tới nay. Dù từng có giai đoạn gián đoạn bởi đại dịch Covid-19, song hai bên vẫn duy trì mối liên kết học thuật bền chặt để tiếp tục tổ chức các hội thảo chung. Theo ông, đây không chỉ là một hoạt động học thuật đơn thuần mà còn là kết quả của quá trình vun đắp niềm tin, tình hữu nghị và hợp tác lâu dài giữa giới nghiên cứu hai nước.

Nhận diện những chuyển động chiến lược của Đông Á qua góc nhìn lịch sử và ngoại giao

Từ góc nhìn lịch sử, Chủ tịch Viện Hàn lâm khẳng định Việt Nam và Hàn Quốc đều là những quốc gia có bề dày lịch sử lâu đời trong không gian văn minh Đông Á. Quan điểm quốc tế và thực hành ngoại giao của hai nước vừa mang những nét tương đồng về nền tảng văn hóa - tư tưởng, vừa phản ánh những lựa chọn chiến lược khác nhau trước các biến động của khu vực và thế giới.

Theo GS.TS. Lê Văn Lợi, trong thời kỳ trung đại, cả Việt Nam và Hàn Quốc đều chịu ảnh hưởng sâu sắc của hệ giá trị Nho giáo nhưng luôn duy trì mạnh mẽ ý thức về chủ quyền và bản sắc dân tộc. Những kinh nghiệm lịch sử đó đã góp phần hình thành tư duy đối ngoại đề cao tính chính danh, sự linh hoạt chiến lược và khả năng thích ứng trước những biến đổi của môi trường quốc tế.

Thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Việt Nam và Hàn Quốc lựa chọn những hướng đi khác nhau trước tác động của bối cảnh khu vực, quốc tế và thực tiễn vận động ở mỗi quốc gia. Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, cả hai nước đều có những điều chỉnh quan trọng trong tư duy và thực hành ngoại giao, chuyển mạnh sang xu hướng đa phương hóa, đa dạng hóa, coi hội nhập quốc tế và hợp tác khu vực là động lực cho phát triển và nâng cao vị thế quốc gia.

Nhấn mạnh ý nghĩa của Hội thảo trong bối cảnh hiện nay, Chủ tịch Viện Hàn lâm dẫn lại kết quả cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung diễn ra tháng 4/2026, trong đó hai bên nhất trí đẩy mạnh hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng thúc đẩy hợp tác song phương và các mục tiêu phát triển của mỗi nước. Theo Chủ tịch Viện Hàn lâm, Hội thảo lần này không chỉ góp phần thúc đẩy nghiên cứu học thuật mà còn tăng cường trao đổi tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và mở rộng hợp tác giữa các cơ quan nghiên cứu của hai nước.

Đồng thời, GS.TS. Lê Văn Lợi đề nghị Hội thảo tập trung trao đổi, làm rõ ba nhóm vấn đề trọng tâm, gồm: những yếu tố tác động tới quan điểm quốc tế của Việt Nam và Hàn Quốc trong bối cảnh Đông Á hiện đại; thực tiễn ngoại giao của hai nước và những bài học kinh nghiệm lịch sử; những vấn đề lý luận và thực tiễn ngoại giao của Việt Nam và Hàn Quốc từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Chủ tịch Viện Hàn lâm cũng đề nghị Viện Sử học tổng hợp kết quả nghiên cứu và các ý kiến trao đổi khoa học để xây dựng báo cáo tư vấn phục vụ công tác nghiên cứu và hoạch định chính sách trong thời gian tới.

Hội thảo nhận được 19 báo cáo khoa học, trong đó có 9 báo cáo trình bày trực tiếp của các nhà nghiên cứu đến từ Viện Sử học, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội cùng Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á.

Các tham luận và ý kiến trao đổi tập trung làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng liên quan đến quan điểm quốc tế và thực hành ngoại giao của Việt Nam và Hàn Quốc trong bối cảnh Đông Á hiện đại.

Ở phiên thảo luận thứ nhất về “Quan điểm quốc tế của Việt Nam và Hàn Quốc”, các học giả tập trung phân tích chiều sâu lịch sử và nhận thức khu vực trong tư duy đối ngoại của hai quốc gia. Nhiều tham luận thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu như: “Quan điểm quốc tế của Việt Nam: Trường hợp ASEAN” của PGS.TS. Võ Xuân Vinh; “Nhận thức về Đông Á của Việt Nam: Phân tích các văn bản ngoại giao thế kỷ XVII” của ông Jo Ho Yeon; hay tham luận “Trung Hoa (中華) và sự trỗi dậy của ý thức lịch sử tự thân ở Joseon thế kỷ XVII-XVIII” của học giả Jang Jung Soo.

Ở phiên thảo luận về ngoại giao Việt Nam và Hàn Quốc trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nhiều nghiên cứu đã tiếp cận vấn đề từ góc nhìn lịch sử, văn hóa và quan hệ quốc tế. Đáng chú ý có tham luận “Nguyễn Ái Quốc/Hồ Chí Minh và sự kiến tạo bản sắc dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế, 1919-1954” của TS. Trần Thị Phương Hoa; “Ngoại giao Việt Nam giai đoạn 1986-1991” của PGS.TS. Trần Thiện Thanh; hay “Tìm hiểu về Việt Nam và Chiến tranh Việt Nam qua các tiểu thuyết Hàn Quốc đương đại” của học giả Lee Han Woo.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, dù lựa chọn các mô hình phát triển và chiến lược đối ngoại khác nhau, cả Việt Nam và Hàn Quốc đều chịu tác động sâu sắc của môi trường quốc tế phân cực, từ đó hình thành những đặc trưng riêng trong tư duy ngoại giao và định vị chiến lược quốc gia.

Tăng cường nền tảng tri thức và mở rộng hợp tác nghiên cứu Việt - Hàn

Tại phiên thảo luận về ngoại giao Việt Nam và Hàn Quốc thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, các tham luận tập trung phân tích xu hướng điều chỉnh chính sách đối ngoại của hai nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng.

Một số tham luận nổi bật gồm: “Đa dạng hóa và đa phương hóa trong quan hệ quốc tế: Ngoại giao Việt Nam thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh” của TS. Nguyễn Thúy Quỳnh; “Sự trỗi dậy của chủ nghĩa văn minh Trung Hoa: Những hàm ý đối với quan hệ Hàn Quốc - Trung Quốc” của học giả Kim In Hee; “Chính sách đối ngoại thực dụng của Hàn Quốc và triển vọng hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc” của TS. Nguyễn Thị Thắm.

Các ý kiến tại Hội thảo nhận định, trong bối cảnh Đông Á và thế giới đang biến đổi sâu sắc dưới tác động của cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, chuyển đổi số, an ninh phi truyền thống và xu thế đa cực hóa, việc nghiên cứu lịch sử quan hệ quốc tế và ngoại giao của các quốc gia trong khu vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là cơ sở để nhận diện những chuyển động chiến lược của khu vực mà còn góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách đối ngoại và tăng cường hợp tác khu vực.

Khẳng định vai trò của Hội thảo trong lĩnh vực hợp tác học thuật, ông Chung Yong Sang nhấn mạnh Việt Nam và Hàn Quốc đều có nhiều điểm chung kinh nghiệm lịch sử về quá trình tìm kiếm con đường sinh tồn và phát triển quốc gia trong bối cảnh phải tồn tại giữa các cường quốc. Ông Chung Yong Sang cho rằng Việt Nam và Hàn Quốc đều có chung kinh nghiệm lịch sử trong quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong bối cảnh khu vực và thế giới nhiều biến động. Theo ông, trước những thay đổi nhanh chóng của trật tự quốc tế hiện nay, hai nước cần tiếp tục tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy đối thoại học thuật và mở rộng hợp tác nghiên cứu nhằm góp phần củng cố hiểu biết lẫn nhau, tạo nền tảng tri thức và lòng tin cho quan hệ hợp tác Việt Nam - Hàn Quốc trong thời gian tới.

Thông qua các phiên trình bày và thảo luận, Hội thảo tiếp tục khẳng định vai trò của hợp tác học thuật trong việc tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin và thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Những kết quả nghiên cứu được trao đổi tại Hội thảo không chỉ góp phần làm sâu sắc hơn nhận thức về lịch sử và ngoại giao Đông Á hiện đại mà còn mở ra nhiều hướng hợp tác nghiên cứu mới giữa các cơ quan khoa học của hai nước trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận Hội thảo, PGS.TS. Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Sử học khẳng định, các tham luận và trao đổi học thuật tại Hội thảo đã góp phần làm rõ nhiều vấn đề lịch sử và thực tiễn ngoại giao của Việt Nam và Hàn Quốc qua các giai đoạn phát triển khác nhau. Theo PGS.TS. Võ Xuân Vinh, dù lựa chọn những con đường phát triển và chiến lược đối ngoại khác nhau trong từng bối cảnh lịch sử cụ thể, Việt Nam và Hàn Quốc đều hướng tới mục tiêu bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và thích ứng với những biến động của môi trường quốc tế.

PGS.TS. Võ Xuân Vinh nhấn mạnh, trong bối cảnh trật tự khu vực và thế giới tiếp tục có nhiều thay đổi, các quốc gia như Việt Nam và Hàn Quốc càng cần tăng cường năng lực thích ứng chiến lược, mở rộng hợp tác và thúc đẩy đối thoại học thuật nhằm góp phần củng cố hiểu biết, tăng cường lòng tin và tạo nền tảng cho quan hệ hợp tác song phương phát triển bền vững cũng như phát huy vài trò quốc gia ở khu vực và trên trường quốc tế.

Đánh giá cao sự phối hợp hiệu quả giữa Viện Sử học và Quỹ Lịch sử Đông Bắc Á trong hơn một thập niên qua, PGS.TS. Võ Xuân Vinh bày tỏ tin tưởng quan hệ hợp tác nghiên cứu giữa hai bên sẽ tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới, đóng góp thiết thực cho hoạt động nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy giao lưu học thuật giữa Việt Nam và Hàn Quốc.

Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc đang phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, kết quả của Hội thảo “Quan điểm Quốc tế và Ngoại giao của Việt Nam và Hàn Quốc trong Bối cảnh Đông Á Hiện đại” sẽ đóng góp thiết thực cho hợp tác khoa học song phương, cung cấp thêm những luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ nghiên cứu, tư vấn và hoạch định chính sách đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh khu vực Đông Á đang chuyển động nhanh chóng và phức tạp. Đồng thời, khẳng định vai trò của hợp tác học thuật trong việc tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin và thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Hàn Quốc, góp phần làm sâu sắc hơn nhận thức về lịch sử và ngoại giao Đông Á hiện đại và mở ra nhiều hướng hợp tác nghiên cứu mới giữa các cơ quan khoa học của hai nước Việt - Hàn trong thời gian tới.

Một số hình ảnh tại Hội thảo: 

 

-Dẫn theo Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Phạm Vĩnh Hà