Hình minh họa bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng

Nếu coi lý luận là ngọn hải đăng soi đường, thì tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV chính là luồng gió mới đưa con thuyền Việt Nam tiến vào “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. Tuy nhiên, trên hành trình ấy, chúng ta phải đối mặt với những cơn sóng dữ từ “lãnh thổ thứ năm” - không gian mạng - nơi các thế lực thù địch đang triệt để lợi dụng từng dòng bình luận, từng trạng thái ẩn ý để gieo rắc sự hoài nghi và độc hại. Để bảo vệ thành quả cách mạng, chúng ta không thể mãi ở thế phản ứng thụ động mà phải vươn lên chủ động kiến tạo an ninh, dùng bản lĩnh và trí tuệ để làm sạch môi trường số. Ngăn chặn bình luận tiêu cực về Đảng và Nhà nước không chỉ là trách nhiệm chính trị, mà còn là sứ mệnh thiêng liêng để bảo đảm cho sự trường tồn và phát triển bền vững của Tổ quốc trong thời đại số.

Cuộc cách mạng chuyển đổi số đã và đang trở thành xu thế tất yếu, ảnh hưởng sâu rộng tới sự phát triển của mọi quốc gia, mọi lĩnh vực và mọi tổ chức trên toàn thế giới. Ngày 19/11/1997 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Internet chính thức hiện diện tại Việt Nam, kết quả từ tầm nhìn chiến lược của các nhà lãnh đạo thời bấy giờ. Kể từ thời điểm đó, Đảng và Nhà nước đã nhất quán triển khai nhiều chính sách thúc đẩy chuyển đổi số sâu rộng trên mọi lĩnh vực đời sống.

Từ xuất phát điểm khiêm tốn với tốc độ chỉ 64 Kb/s và vỏn vẹn 300 người dùng, hạ tầng số của Việt Nam đã có sự bứt phá ngoạn mục. Sau gần ba thập kỷ, tỷ lệ người dùng Internet đã tăng trưởng thần tốc: từ 24% dân số vào năm 2007 lên đến 79,1% vào đầu năm 2024 (Nguyễn Thị Hiền, 06/5/2026). Với hơn 78 triệu người dùng và thời gian truy cập trung bình gần 7 giờ mỗi ngày, Việt Nam đang khẳng định vị Tiếp nối hành trình số hóa, Nghị quyết 52-NQ/TW và Quyết định 749/QĐ-TTg đã trở thành những “kim chỉ nam” quan trọng, thúc đẩy Việt Nam chủ động gia nhập cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0. Không chỉ dừng lại ở mục tiêu phát triển Chính phủ, kinh tế và xã hội số, chúng ta còn kỳ vọng xây dựng những doanh nghiệp công nghệ Việt vươn tầm thế giới (Nguyễn Thị Hiền, 06/05/2026).

Thành quả của nỗ lực này đã được quốc tế ghi nhận: Theo báo cáo EGDI 2024 của Liên Hợp Quốc, Việt Nam đã bứt phá 15 bậc để đứng vị trí thứ 71/193 quốc gia về Chính phủ điện tử. Con số này là minh chứng rõ nét cho một Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, thần tốc và toàn diện trên bản đồ số toàn cầu (Nguyễn Thị Hiền, 06/05/2026).

Trong bối cảnh đó, khi bước sang giai đoạn Đại hội XIII, Đảng ta đã có bước phát triển quan trọng về mặt tư duy lý luận khi khẳng định yêu cầu phải “tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kiên quyết và thường xuyên đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch” gắn liền với nhiệm vụ chuyển đổi số quốc gia và bảo đảm an ninh mạng. Văn kiện Đại hội XIII nhấn mạnh rằng cuộc đấu tranh này không chỉ diễn ra ở thế giới thực mà còn là sự cạnh tranh quyền lực mềm trên không gian mạng, nơi mà các thế lực thù địch đang tìm cách chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Đặc biệt, chuẩn bị cho Đại hội XIV, tư duy lý luận của Đảng đã đạt tới một tầm cao mới khi xác lập khái niệm về một “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, một giai đoạn mà Việt Nam không chỉ phòng ngự trước các thông tin xấu độc mà phải chủ động kiến tạo một không gian văn hóa số lành mạnh, mang đậm bản sắc dân tộc và giá trị thời đại. Nghị quyết Đại hội XIV định hướng rằng bảo vệ Đảng trên không gian mạng phải dựa trên sự tự giác và bản lĩnh chính trị của mỗi công dân, lấy sự phát triển bền vững của kinh tế và sự ổn định của xã hội làm bằng chứng sống động nhất để bẻ gãy mọi luận điệu xuyên tạc. Lý luận này cũng làm rõ rằng dân chủ và tự do không phải là sự tùy tiện bình luận vô căn cứ, mà là tự do gắn liền với trách nhiệm bảo vệ quốc gia và dân tộc. Do đó, một ý kiến tiêu cực trên mạng xã hội có thể tạo ra hệ lụy tiêu cực thực tế đến an ninh chính trị nếu không được quản trị dựa trên các nguyên tắc khoa học.

Chúng ta cũng đang phải đối mặt với một “trận đồ” thông tin độc hại nơi mà các bình luận tiêu cực không còn xuất hiện đơn lẻ mà được tổ chức thành những chiến dịch truyền thông đen có quy mô lớn với sự hậu thuẫn của các trung tâm phá hoại tư tưởng ở nước ngoài. Hiện nay, trên không gian mạng đang tràn lan các tài khản, Fanpage và hội nhóm mạo danh Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Trung ương, Cổng dịch vụ hành chính công hay các cơ quan quan trọng khác của Chính phủ Việt Nam. Các đối tượng này ngang nhiên sử dụng trái phép tên gọi, hình ảnh và phù hiệu của cơ quan để đánh lừa người dùng. Đặc biệt tinh vi là chiến thuật “mượn gió bẻ măng” khi chúng lợi dụng các vấn đề dân sinh bức xúc như giá cả hàng hóa biến động các vụ việc tranh chấp đất đai cục bộ, những thiếu sót trong quản lý của một vài cán bộ thoái hóa biến chất hay các vấn đề nhạy cảm liên quan đến biển Đông để đẩy cao thành mâu thuẫn giữa nhân dân với Đảng. Chúng ta dễ dàng nhận thấy sự xuất hiện của các bình luận mang tính “dẫn dắt” theo kiểu đặt câu hỏi nghi vấn để kích động sự hoài nghi của người đọc như việc xuyên tạc các nỗ lực phòng chống tham nhũng của Đảng là “đấu đá nội bộ” hay “thanh trừng phe phái” nhằm làm suy giảm uy tín của các đồng chí lãnh đạo cao cấp.

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã tiếp tay cho các đối tượng này đã tạo ra những nội dung giả mạo như thật để cắt ghép hình ảnh giọng nói của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong các cuộc họp quan trọng rồi tung lên mạng kèm theo những bình luận xuyên tạc chính sách. Thực trạng đau lòng là một bộ phận người dân do thiếu thông tin và kỹ năng kiểm chứng đã vô tình tiếp tay cho kẻ xấu bằng cách chia sẻ lại những bình luận tiêu cực này hoặc để lại những lời lẽ hùa theo tạo ra một “hiệu ứng đám đông” độc hại trên mạng xã hội. Đặc biệt trong các thời điểm nhạy cảm chính trị như kỳ họp Quốc hội hay quá trình chuẩn bị cho Đại hội XIV mật độ của các bình luận tiêu cực tăng lên theo cấp số nhân với mục tiêu duy nhất là làm tê liệt niềm tin của quần chúng nhân dân vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trong bối cảnh trận tuyến thông tin diễn ra khốc liệt, thế hệ trẻ Việt Nam với tư cách là những “công dân số” bản lĩnh và sáng tạo chính là lực lượng xung kích nắm giữ vận mệnh của cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng. Thanh niên không chỉ là những người sử dụng mạng xã hội nhiều nhất mà còn là những người có khả năng thích ứng nhanh nhất với công nghệ để biến nó thành vũ khí sắc bén phản bác lại các luận điệu xuyên tạc. Không còn gò bó trong những khuôn mẫu cũ, hành trình đưa chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh đến với người trẻ đã được các cấp bộ Đoàn thổi vào luồng sinh khí mới. Từ những buổi tọa đàm sâu sắc về cuộc đời Bác với chủ đề như: “Con đường cách mạng của thanh niên thời kỳ mới”, “Tự hào tuổi trẻ thời đại Hồ Chí Minh” v.v… cho đến các sân chơi trí tuệ trên không gian mạng, tất cả đã tạo nên một hệ sinh thái giáo dục lý tưởng đầy sôi nổi (Báo Lào Cai, 30/03/2026). Đáng chú ý, sự nhạy bén của các bạn trẻ tiêu biểu là lực lượng công an xã, phường trong việc biên tập nội dung số đã giúp những giá trị cách mạng, các phong trào tích cực và có ích cho cộng đồng như “Phong trào tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc”; “Phong trào thanh niên tình nguyện” v.v… và những câu chuyện “người tốt, việc tốt” thẩm thấu tự nhiên vào đời sống, lan tỏa rộng khắp qua từng lượt chia sẻ trên mạng xã hội. Giới trẻ đã cho thấy sức sáng tạo vô tận khi chuyển hóa những nội dung nghị quyết khô khan thành những video ngắn trên TikTok hay những bộ tranh cổ động điện tử thu hút hàng triệu lượt tương tác tạo ra một luồng sinh khí mới cho công tác tuyên truyền của Đảng.

Để ngăn chặn triệt để và hiệu quả các bình luận tiêu cực về Đảng và Nhà nước trong bối cảnh chuẩn bị bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc theo tinh thần Đại hội XIV, chính phủ cần thực hiện các giải pháp mang tính tổng thể, đồng bộ và quyết liệt, kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”. Trước hết, giải pháp quan trọng nhất chính là việc hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường hiệu lực thực thi pháp luật trên không gian ảo, bởi lẽ mạng xã hội không phải là vùng trắng pháp luật nơi các đối tượng có thể tự do mạt sát chế độ hay xuyên tạc lịch sử. Chúng ta cần tiếp tục cụ thể hóa các quy định của Luật An ninh mạng và các nghị định liên quan để xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xúc phạm uy tín của tổ chức và cá nhân, đồng thời cần có những cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn nữa với các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới để yêu cầu gỡ bỏ tận gốc các ổ nhóm phát tán nội dung xấu độc. Việc xử lý không chỉ dừng lại ở phạt hành chính mà phải truy tố hình sự những trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng nhằm tạo sức răn đe mạnh mẽ, khẳng định chủ quyền quốc gia trên không gian mạng là bất khả xâm phạm.

Song song với các biện pháp chế tài, giải pháp về công nghệ đóng vai trò là “lá chắn thép” trong việc phát hiện và ngăn chặn từ sớm, từ xa các luồng bình luận tiêu cực. Chúng ta cần đầu tư mạnh mẽ vào các hệ thống giám sát an ninh mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) để có khả năng tự động nhận diện, phân loại và cảnh báo sớm các từ khóa nhạy cảm hoặc các chiến dịch “spam” bình luận của các tài khoản ảo ngay khi chúng mới hình thành. Việc phát triển các bộ lọc ngôn ngữ thông minh có khả năng hiểu được ngữ cảnh và sắc thái biểu cảm của tiếng Việt sẽ giúp các cơ quan chức năng “quét sạch” những nội dung độc hại trên quy mô lớn mà không cần sự can thiệp thủ công quá nhiều.

Tuy nhiên, mọi giải pháp kỹ thuật sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng ta không chú trọng đến việc “xây dựng hệ miễn dịch tư tưởng” cho mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Giải pháp giáo dục và tuyên truyền phải được đổi mới một cách căn bản, từ bỏ tư duy áp đặt khô khan để chuyển sang cách tiếp cận dựa trên sự thấu hiểu và tương tác. Các cơ quan Đảng và Nhà nước cần chủ động cung cấp thông tin chính thống một cách nhanh chóng, minh bạch và đa dạng hóa hình thức thể hiện để người dân có đủ “vũ khí trí tuệ” tự bảo vệ mình trước các luận điệu xuyên tạc. Phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu” cần được hiện thực hóa thông qua việc đẩy mạnh phong trào lan tỏa thông tin tích cực, xây dựng các fanpage, kênh YouTube, tài khoản TikTok chính thống có nội dung hấp dẫn, hiện đại để chiếm lĩnh trận địa tư tưởng.. Bên cạnh đó, giải pháp then chốt mang tính dài hạn là phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, đặc biệt là Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên trong việc định hướng văn hóa ứng xử trên mạng xã hội cho thanh thiếu niên. Chúng ta cần xây dựng các bộ quy tắc ứng xử văn minh trên không gian mạng và lồng ghép vào chương trình giáo dục phổ thông cũng như đại học để hình thành thói quen “bình luận có trách nhiệm” ngay từ sớm. Cuối cùng, Đảng và Nhà nước cần có những cơ chế đãi ngộ và bảo vệ xứng đáng cho những cá nhân, tổ chức dám dũng cảm đứng lên đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên mạng xã hội, tránh để họ rơi vào tình trạng bị các đối tượng cực đoan tấn công, đe dọa.

Bảo vệ Đảng và Nhà nước trên không gian mạng chính là bảo vệ lẽ phải bảo vệ niềm tin và bảo vệ con đường đi tới tương lai huy hoàng của Tổ quốc Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Mỗi bình luận tích cực sẽ là một viên gạch góp phần xây dựng bức tường lửa vững chắc ngăn chặn mọi luồng gió độc hại xâm nhập vào tư tưởng của nhân dân. Chúng ta tin tưởng rằng với sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và sự đồng lòng của toàn dân không gian mạng Việt Nam sẽ thực sự trở thành không gian văn hóa an toàn phát triển và đóng đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời đại mới.

Tài liệu tham khảo

1.  Báo Lào Cai (30/03/2026) Phát huy vai trò của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, https://hochiminh.vn/tu-tuong-dao-duc-ho-chi-minh/phat-huy-vai-tro-cua-thanh-nien-trong-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang.html. Ngày truy cập: 3/5/2026

2.  Báo điện tử Chính phủ (3/5/2026) Toàn văn nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-119260206221643667.htm. Ngày truy cập: 4/5/2026.

3.  Nguyễn Thị Hiền (06/05/2026) Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số (Bài 1): Nhận diện thách thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số. Truy xuất từ https://phapluatplus.baophapluat.vn/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-boi-canh-chuyen-doi-so-bai-1-nhan-dien-thach-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-ky-nguyen-so.html. Ngày truy cập: 11/5/2026.

4.  Nguyễn Bá Thành (19/9/2024) Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng ở nước ta hiện nay. Truy xuất từ: https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/chinh-tri-xay-dung-dang/-/2018/972902/view_content#. Ngày truy cập: 3/5/2026.

-Dẫn theo Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Nguồn bài viết: Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi

ThS. Nguyễn Ngọc Mai