1. Mở đầu

Trong bối cảnh cuộc Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, sự phát triển của công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và không gian mạng đã và đang tạo ra những biến đổi sâu sắc, toàn diện đối với mọi lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội. Không chỉ làm thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và tương tác xã hội, chuyển đổi số còn tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng và hệ giá trị của con người, từ đó đặt ra những thách thức mới đối với công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhấn mạnh yêu cầu “lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực trung tâm cho phát triển” (ĐCSVN, 2026), đồng thời đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu, hoàn thiện chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới.

Trong tiến trình đó, nền tảng tư tưởng của Đảng với cốt lõi là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò định hướng, dẫn dắt toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị. Thực tiễn gần 40 năm đổi mới cho thấy, việc kiên định và phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng đã góp phần quan trọng củng cố vị thế, sức mạnh và uy tín của Đảng, đồng thời tạo cơ sở lý luận cho việc hoạch định đường lối phát triển đất nước (Nhị Lê, 2025). Trong bối cảnh thông tin đa chiều, sự lan tỏa nhanh chóng của không gian mạng và các xu hướng tư tưởng phức tạp, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng càng trở nên cấp thiết, gắn liền với việc giữ vững niềm tin của nhân dân và ổn định chính trị - xã hội.

Đặc biệt, chuyển đổi số không chỉ tạo ra cơ hội nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý mà còn đặt ra những thách thức về kiểm soát thông tin, định hướng dư luận và phòng, chống các quan điểm sai trái, thù địch. Điều này đòi hỏi phải tiếp cận vấn đề bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ dưới góc độ chính trị - tư tưởng truyền thống, mà còn dưới góc độ quản trị hiện đại, bao gồm quản trị thông tin, quản trị dữ liệu và quản trị truyền thông số. Như các văn kiện và định hướng chính sách đã chỉ ra, việc xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, hiệu quả, gắn với chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn mới (Tô Lâm, 2026).

Từ những vấn đề trên, bài viết hướng tới mục tiêu phân tích tác động của chuyển đổi số đối với việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng dưới góc tiếp cận quản trị, qua đó làm rõ các thách thức đặt ra và đề xuất một số định hướng hoàn thiện cơ chế quản trị phù hợp. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung trả lời các câu hỏi nghiên cứu chủ yếu: (i) chuyển đổi số đang tác động như thế nào đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; (ii) những vấn đề quản trị nào đang đặt ra trong bảo vệ nền tảng tư tưởng; và (iii) cần có những giải pháp gì để tăng cường quản trị bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số. Đóng góp của bài viết là làm rõ cách tiếp cận quản trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng dưới góc nhìn hệ sinh thái thông tin.

2. Cơ sở lý luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số

2.1. Khái niệm và nội hàm về nền tảng tư tưởng của Đảng

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam được xác định một cách nhất quán trong các văn kiện chính thức của Đảng. Đặc biệt, Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII “về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” khẳng định rõ: “Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” (Bộ Chính trị, 2018). Đây là cơ sở lý luận căn bản, đồng thời là kim chỉ nam định hướng toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng và hệ thống chính trị.

Về cấu trúc, chủ nghĩa Mác - Lênin bao gồm ba bộ phận hợp thành là triết học Mác - Lênin, kinh tế chính trị Mác - Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học, tạo thành một hệ thống lý luận khoa học và cách mạng, phản ánh quy luật vận động và phát triển của tự nhiên, xã hội và tư duy. Trong khi đó, tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam, bao quát các vấn đề cốt lõi như giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và con người; độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân; phát triển kinh tế, văn hóa và nâng cao đời sống nhân dân; xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh (Bộ Chính trị, 2018; ĐCSVN, 2021).

Trên cơ sở nền tảng tư tưởng đó, Đảng vận dụng và phát triển sáng tạo phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của từng giai đoạn cách mạng. Các quan điểm, chủ trương của Đảng được thể hiện thông qua hệ thống văn kiện như Cương lĩnh chính trị, văn kiện Đại hội, nghị quyết, chỉ thị và kết luận, đồng thời được thể chế hóa trong hệ thống pháp luật của Nhà nước và tổ chức thực hiện trong đời sống xã hội. Điều này cho thấy nền tảng tư tưởng không chỉ dừng lại ở phương diện lý luận mà còn là cơ sở trực tiếp định hình đường lối phát triển và tổ chức thực tiễn.

Về nội hàm, nền tảng tư tưởng của Đảng bao gồm toàn bộ hệ thống quan điểm lý luận định hướng cho mục tiêu phát triển đất nước, trước hết là mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; vai trò trung tâm của nhân dân; và nguyên tắc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đồng thời, đó cũng là hệ giá trị chính trị - tư tưởng chi phối nhận thức, hành động của cán bộ, đảng viên và toàn xã hội, bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động trong quá trình phát triển đất nước (ĐCSVN, 2021; Bộ Chính trị, 2018).

2.2. Chuyển đổi số và đặc trưng của không gian số

Chuyển đổi số được hiểu là quá trình ứng dụng công nghệ số nhằm thay đổi toàn diện phương thức quản lý, sản xuất và tương tác xã hội, qua đó hình thành nền kinh tế số, Chính phủ số và xã hội số. Trong các văn kiện của Đảng, chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà còn là yêu cầu chiến lược. Nghị quyết số 52-NQ/TW (2019) xác định việc chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là “nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài (Bộ Chính trị, 2019). Tiếp đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW (2024) tiếp tục khẳng định chuyển đổi số là một trong những đột phá chiến lược của đất nước trong giai đoạn phát triển mới; đồng thời nhấn mạnh chuyển đổi số là động lực then chốt để xây dựng nền kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia (Bộ Chính trị, 2024).

Trong bối cảnh đó, không gian số trở thành môi trường xã hội mới với những đặc trưng khác biệt so với không gian truyền thống. Thứ nhất, không gian số mang tính phi biên giới, cho phép thông tin lan truyền vượt qua giới hạn địa lý và chủ quyền quốc gia. Thứ hai, đặc trưng tốc độ lan truyền nhanh và theo cấp số nhân khiến thông tin có thể tác động tức thời đến nhận thức và hành vi xã hội. Thứ ba, không gian số có tính đa chiều, tương tác cao, nơi mọi cá nhân đều có thể trở thành chủ thể sản xuất và lan truyền thông tin. Thứ tư, môi trường này có đặc điểm khó kiểm soát và tiềm ẩn rủi ro cao, do sự tồn tại song song của thông tin chính thống và phi chính thống, đúng đắn và sai lệch.

2.3. Tiếp cận quản trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng

Những đặc trưng của không gian số tạo ra cả cơ hội và thách thức đối với quản trị xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Một mặt, không gian số giúp lan tỏa nhanh chóng các giá trị tích cực, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục chính trị - tư tưởng. Mặt khác, đây cũng là môi trường thuận lợi để các thông tin sai trái, quan điểm thù địch lan truyền, tác động đến nhận thức xã hội, đòi hỏi phải có cách tiếp cận quản trị phù hợp, đồng bộ và hiệu quả. Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là bảo vệ tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn là bảo vệ niềm tin chính trị, sự ổn định xã hội và định hướng phát triển của quốc gia trong điều kiện mới.

Trong bối cảnh đó, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được tiếp cận không chỉ dưới góc độ chính trị - tư tưởng mà còn dưới góc độ quản trị. Quản trị được hiểu là quá trình phối hợp giữa các chủ thể khác nhau, bao gồm Nhà nước, Đảng, khu vực tư nhân và xã hội, nhằm điều hành, kiểm soát và định hướng các hoạt động xã hội theo mục tiêu chung (Ngọc Hùng, 2017; Văn Dũng, 2023). Cách tiếp cận này nhấn mạnh tính đa chủ thể, tính tương tác và tính linh hoạt trong điều hành, đặc biệt phù hợp với môi trường số vốn có tính mở và biến động cao.

Trong lĩnh vực bảo vệ nền tảng tư tưởng, tiếp cận quản trị thể hiện ở việc chuyển từ mô hình quản lý hành chính đơn thuần sang mô hình quản trị tổng hợp, kết hợp giữa công cụ pháp lý, công nghệ và truyền thông. Nghị quyết số 35-NQ/TW (2018) nhấn mạnh yêu cầu “tăng cường đấu tranh trên không gian mạng” và phát huy vai trò của toàn hệ thống chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (Bộ Chính trị, 2018). Điều này cho thấy bảo vệ nền tảng tư tưởng không còn là nhiệm vụ riêng của các cơ quan chuyên trách mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể.

Tiếp cận quản trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng tập trung vào bốn nội dung chính. Trước hết, quản trị không gian mạng giữ vai trò cốt lõi, trong đó Nhà nước thiết lập khung pháp lý và kiểm soát thông tin nhằm bảo đảm an ninh mạng và chủ quyền số (Quốc hội, 2018). Thứ hai, quản trị thông tin và truyền thông có ý nghĩa định hướng dư luận, đòi hỏi cung cấp thông tin chính thống kịp thời, minh bạch để củng cố niềm tin xã hội (ĐCSVN, 2021). Thứ ba, quản trị xã hội số yêu cầu sự tham gia của nhiều chủ thể, từ Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội đến doanh nghiệp và người dân, đồng thời nhấn mạnh việc nâng cao năng lực số và khả năng “miễn dịch thông tin”. Cuối cùng, tiếp cận quản trị cần kết hợp giữa “xây” và “chống”, vừa đấu tranh với các quan điểm sai trái, vừa chủ động lan tỏa giá trị tích cực và củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng.

Như vậy, tiếp cận quản trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phản ánh sự chuyển đổi từ tư duy quản lý truyền thống sang tư duy điều hành hiện đại, đa chủ thể và linh hoạt. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cách tiếp cận này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát thông tin mà còn góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, củng cố ổn định chính trị - xã hội và bảo đảm định hướng phát triển của đất nước.

3. Tác động của chuyển đổi số đến công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc môi trường thông tin, phương thức truyền thông và cấu trúc tương tác xã hội. Trong bối cảnh đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chịu tác động hai mặt: vừa mở ra nhiều cơ hội đổi mới, vừa đặt ra không ít thách thức phức tạp, đòi hỏi phải có cách tiếp cận mới phù hợp với đặc trưng của không gian số.

3.1. Cơ hội

Trước hết, chuyển đổi số tạo điều kiện mở rộng không gian và nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng xác định cần phát huy vai trò của không gian mạng như một kênh quan trọng trong công tác tư tưởng (ĐCSVN, 2021). Trên cơ sở đó, Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng ứng dụng công nghệ số và truyền thông đa phương tiện (ĐCSVN, 2026). Thực tiễn cho thấy, không gian mạng cho phép các cơ quan Đảng và Nhà nước tiếp cận nhanh chóng, trực tiếp và rộng rãi tới các tầng lớp nhân dân, góp phần lan tỏa các giá trị tư tưởng, củng cố niềm tin xã hội (Lê Thị Chiên & Trung Hà, 2025).

Thứ hai, chuyển đổi số thúc đẩy đa dạng hóa phương thức tiếp cận và nâng cao tính hấp dẫn của nội dung lý luận. Việc ứng dụng các nền tảng số, mạng xã hội, truyền thông đa phương tiện giúp chuyển tải các nội dung chính trị - tư tưởng theo hướng sinh động, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt đối với thế hệ trẻ. Việc đổi mới hình thức tuyên truyền đã góp phần quan trọng trong việc đưa lý luận chính trị đến gần hơn với đời sống xã hội, tăng cường khả năng thuyết phục và lan tỏa (Khải Hưng, 2025).

Thứ ba, môi trường số cho phép nâng cao khả năng tương tác và lan tỏa thông tin chính thống. Công chúng không chỉ tiếp nhận mà còn tham gia chia sẻ, phản hồi và đồng sáng tạo nội dung, qua đó hình thành mạng lưới lan tỏa thông tin rộng khắp. Việc ứng dụng dữ liệu lớn và các công cụ phân tích giúp các cơ quan chức năng nắm bắt nhanh xu hướng dư luận, từ đó chủ động định hướng thông tin và xử lý các vấn đề phát sinh (Vũ Hoài Phương & Nguyễn Thị Thu Hiền, 2025). Điều này góp phần tăng cường hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng trong môi trường truyền thông số.

Thứ tư, chuyển đổi số góp phần nâng cao năng lực chủ động trong công tác tư tưởng. Nhờ hệ thống hạ tầng số và dữ liệu, các cơ quan chức năng có thể theo dõi, dự báo và phản ứng nhanh với các diễn biến trên không gian mạng. Chiến lược chuyển đổi số quốc gia cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng, bảo đảm an toàn thông tin và chủ động ứng phó với các nguy cơ trên môi trường số (Ngọc Bích, 2024). Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng “lá chắn số” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới.

3.2. Thách thức

Bên cạnh những cơ hội quan trọng, chuyển đổi số cũng đặt ra nhiều thách thức phức tạp đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đặc biệt trong bối cảnh không gian mạng trở thành môi trường truyền thông chủ yếu và có tính chi phối mạnh mẽ đến nhận thức xã hội.

Thứ nhất, sự gia tăng nhanh chóng của thông tin xấu, độc, sai lệch trên không gian mạng. Với đặc tính mở và tốc độ lan truyền cao, không gian mạng trở thành môi trường thuận lợi để các thế lực thù địch lợi dụng phát tán thông tin xuyên tạc, chống phá. Nghị quyết số 35-NQ/TW đã chỉ rõ xu hướng này và yêu cầu phải tăng cường đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên không gian mạng (Bộ Chính trị, 2018). Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy hoạt động chống phá ngày càng tinh vi, có tổ chức và tận dụng triệt để ưu thế công nghệ (Bùi Thanh Sơn, 2023; Thúy Hằng, 2023).

Thứ hai, nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong môi trường số ngày càng gia tăng. Sự đa dạng và phức tạp của các luồng thông tin có thể tác động tiêu cực đến nhận thức chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng. Văn kiện Đại hội XIII đã cảnh báo rõ nguy cơ này trong bối cảnh hội nhập và phát triển mạnh mẽ của truyền thông số (ĐCSVN, 2021). Nếu không được định hướng kịp thời, thông tin sai lệch có thể làm suy giảm niềm tin và ảnh hưởng đến sự thống nhất tư tưởng trong xã hội (Trịnh Xuân Ngọc, 2021).

Thứ ba, khó khăn trong kiểm soát và định hướng dư luận xã hội. Chuyển đổi số làm thay đổi cấu trúc truyền thông theo hướng phân tán, đa chiều, trong đó mỗi cá nhân đều có thể trở thành một “nguồn phát” thông tin. Điều này làm suy giảm vai trò độc quyền thông tin của các kênh chính thống và khiến việc định hướng dư luận trở nên phức tạp hơn. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý, kiểm soát thông tin trên không gian mạng nhằm bảo đảm định hướng chính trị - tư tưởng (ĐCSVN, 2026).

Thứ tư, tác động phức tạp của các công nghệ mới. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số không chỉ tạo điều kiện cho truyền thông mà còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để thao túng thông tin, tạo nội dung giả mạo và gây nhiễu loạn dư luận. Các hình thức chống phá trên không gian mạng ngày càng tinh vi, sử dụng công nghệ cao và khó nhận diện (Diệp Anh, 2026). Điều này đòi hỏi phải nâng cao năng lực quản trị công nghệ, hoàn thiện thể chế và tăng cường phối hợp giữa các chủ thể trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

4. Những vấn đề quản trị cốt lõi đặt ra từ chuyển đổi số

Trong bối cảnh chuyển đổi số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là vấn đề chính trị - tư tưởng thuần túy mà còn là một bài toán quản trị phức hợp, liên quan đến quản trị thông tin, quản trị công nghệ và quản trị xã hội số. Những biến đổi của môi trường truyền thông đặt ra một số vấn đề quản trị cốt lõi cần được nhận diện và giải quyết một cách hệ thống.

Thứ nhất, vấn đề hoàn thiện thể chế và khung pháp lý trong quản trị không gian mạng. Sự phát triển nhanh của công nghệ số đòi hỏi hệ thống pháp luật phải được cập nhật kịp thời nhằm điều chỉnh các hành vi phát sinh trong môi trường mạng. Mặc dù Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản quan trọng như Luật An ninh mạng và các quy định liên quan, song thực tiễn cho thấy vẫn còn khoảng trống trong việc quản lý các nền tảng xuyên biên giới, kiểm soát nội dung số và xử lý vi phạm. Nghị quyết số 35-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu tăng cường cơ chế, chính sách nhằm chủ động đấu tranh trên không gian mạng (Bộ Chính trị, 2018). Do đó, vấn đề đặt ra là phải tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng linh hoạt, thích ứng với sự phát triển nhanh của công nghệ, đồng thời bảo đảm cân bằng giữa quản lý và phát triển.

Thứ hai, vấn đề nâng cao năng lực quản trị thông tin và định hướng dư luận xã hội. Trong môi trường truyền thông số đa chiều, việc định hướng dư luận không thể chỉ dựa vào các phương thức truyền thống mà cần chuyển sang mô hình quản trị thông tin chủ động, dựa trên dữ liệu và công nghệ. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng yêu cầu “chủ động cung cấp thông tin, định hướng dư luận xã hội” (ĐCSVN, 2021). Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy năng lực phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng và phản ứng nhanh của nhiều cơ quan còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải xây dựng hệ thống giám sát thông tin, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nâng cao hiệu quả quản trị dư luận trong thời gian thực.

Thứ ba, vấn đề phối hợp đa chủ thể trong quản trị không gian số. Không gian mạng là môi trường mở với sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, bao gồm cơ quan Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và người dân. Việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì vậy không thể chỉ dựa vào một chủ thể đơn lẻ mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên. Việc xây dựng “lá chắn số” đòi hỏi sự kết hợp giữa năng lực quản lý nhà nước, công nghệ của doanh nghiệp và ý thức của người sử dụng (Vũ Hoài Phương & Nguyễn Thị Thu Hiền, 2025). Tuy nhiên, cơ chế phối hợp hiện nay còn thiếu đồng bộ, dẫn đến hiệu quả chưa cao trong xử lý thông tin xấu, độc.

Thứ tư, vấn đề nâng cao năng lực số và “miễn dịch thông sai lệch” cho xã hội. Trong môi trường số, mỗi cá nhân vừa là người tiếp nhận vừa là chủ thể lan truyền thông tin. Do đó, năng lực nhận diện, đánh giá và xử lý thông tin của người dân có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng. Việc nâng cao “sức đề kháng” của xã hội trước thông tin sai lệch là một giải pháp mang tính bền vững (Phạm Văn Linh, 2024). Điều này đòi hỏi phải tăng cường giáo dục lý luận chính trị, kỹ năng số và trách nhiệm công dân trên không gian mạng, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

Thứ năm, vấn đề làm chủ công nghệ và phát triển hạ tầng số phục vụ công tác tư tưởng. Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là quá trình làm chủ công nghệ để phục vụ mục tiêu chính trị - xã hội. Việc phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ nước ngoài có thể làm hạn chế khả năng kiểm soát thông tin và bảo đảm chủ quyền số. Do đó, cần đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, nền tảng số trong nước và các hệ thống dữ liệu phục vụ công tác tuyên truyền, lý luận. Chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng nền tảng số an toàn, tự chủ và bền vững (Tô Lâm, 2024).

Thứ sáu, vấn đề chuyển đổi tư duy từ “quản lý thông tin” sang “quản trị hệ sinh thái thông tin”. Trong bối cảnh truyền thông số, thông tin không còn được kiểm soát theo mô hình tuyến tính mà vận động theo mạng lưới phức tạp. Do đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng cần chuyển từ cách tiếp cận quản lý nội dung đơn lẻ sang quản trị toàn bộ hệ sinh thái thông tin, bao gồm nội dung, nền tảng, thuật toán và hành vi người dùng. Điều này đòi hỏi sự đổi mới căn bản trong tư duy quản trị, kết hợp giữa công nghệ, truyền thông và khoa học xã hội nhằm tạo lập môi trường thông tin lành mạnh, có định hướng.

Những vấn đề quản trị nêu trên cho thấy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là một quá trình quản trị tổng thể, đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ về thể chế, công nghệ và con người. Đây chính là cơ sở để đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược trong giai đoạn tiếp theo.

5. Một số giải pháp tăng cường quản trị bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số

Trên cơ sở những cơ hội và thách thức đã phân tích, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số đòi hỏi một hệ thống giải pháp mang tính tổng thể, được thiết kế theo hướng quản trị hiện đại, gắn kết giữa yếu tố chính trị - tư tưởng với công nghệ và xã hội. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ trên bốn trụ cột chính sau:

Thứ nhất, nâng cao năng lực chính trị và năng lực quản trị thông tin trong môi trường số. Trước hết, cần tiếp tục củng cố bản lĩnh chính trị, kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, đồng thời nâng cao khả năng nhận diện, phân tích và phản bác các quan điểm sai trái trên không gian mạng. Công tác giáo dục lý luận chính trị vì vậy cần được đổi mới theo hướng gắn với thực tiễn môi trường số, kết hợp giữa nội dung tư tưởng và kỹ năng số, qua đó nâng cao “sức đề kháng” trước thông tin sai lệch (Lê Thị Chiên & Trung Hà (2025). Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực quản trị thông tin theo hướng chủ động, dựa trên dữ liệu và công nghệ. Các cơ quan chức năng cần phát triển hệ thống giám sát, phân tích và dự báo dư luận xã hội trong thời gian thực; từ đó kịp thời định hướng thông tin và xử lý các vấn đề phát sinh. Việc chuyển từ “phản ứng bị động” sang “quản trị chủ động” phù hợp với yêu cầu xây dựng “lá chắn số” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng (Vũ Hoài Phương & Nguyễn Thị Thu Hiền, 2025), đồng thời đáp ứng yêu cầu tăng cường đấu tranh trên không gian mạng đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng (Bộ Chính trị, 2018; ĐCSVN, 2021).

Thứ hai, đổi mới phương thức tuyên truyền gắn với hội nhập và không gian số toàn cầu. Trong bối cảnh không gian mạng trở thành môi trường truyền thông chủ đạo, công tác tuyên truyền cần được đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và hình thức. Văn kiện Đại hội XIII đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền theo hướng hiện đại, đa phương tiện và phù hợp với đối tượng tiếp nhận (ĐCSVN, 2021). Nội dung lý luận chính trị cần được trình bày theo hướng ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận, phù hợp với đặc điểm tiếp nhận thông tin của công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, cần gắn đổi mới tuyên truyền với bối cảnh toàn cầu hóa thông tin. Việc chủ động tham gia hợp tác quốc tế trong quản trị không gian mạng, kiểm soát thông tin xuyên biên giới và học hỏi kinh nghiệm quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả truyền thông đối ngoại và bảo vệ quan điểm chính thống của Việt Nam.

Thứ ba, phát triển hạ tầng số và hệ sinh thái dữ liệu phục vụ công tác tư tưởng. Chuyển đổi số trong lĩnh vực tư tưởng đòi hỏi phải có nền tảng công nghệ và dữ liệu tương xứng. Do đó, cần đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng số, bao gồm hệ thống internet an toàn, các nền tảng số trong nước và các công cụ phân tích dữ liệu lớn. Chiến lược phát triển internet và chuyển đổi số quốc gia đã nhấn mạnh vai trò của hạ tầng và an toàn thông tin trong việc bảo đảm chủ quyền số (Ngọc Bích, 2024). Việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu lý luận chính trị có ý nghĩa chiến lược, giúp nâng cao năng lực thu thập, xử lý và khai thác thông tin phục vụ công tác tư tưởng. Đặc biệt, cần hình thành các hệ thống “lá chắn số” có khả năng phát hiện sớm, cảnh báo và xử lý thông tin xấu, độc trên không gian mạng (Vũ Hoài Phương & Nguyễn Thị Thu Hiền, 2025). Việc làm chủ công nghệ và giảm phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài cũng là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm chủ quyền số và nâng cao khả năng kiểm soát thông tin trong dài hạn (Tô Lâm, 2024). Đây chính là nền tảng vật chất - kỹ thuật cho việc chuyển từ quản lý thông tin sang quản trị hệ sinh thái thông tin trong bối cảnh số hóa.

Thứ tư, phát huy vai trò các chủ thể truyền thông và nâng cao năng lực “miễn dịch thông tin” của xã hội. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số không thể chỉ dựa vào các cơ quan quản lý mà cần phát huy vai trò của toàn xã hội. Báo chí cách mạng và các lực lượng nòng cốt trên không gian mạng cần tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong định hướng dư luận và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái (Khải Hưng, 2025; Thúy Hằng, 2023). Đồng thời, các lực lượng này cần được tổ chức chuyên nghiệp, hoạt động linh hoạt và có khả năng tương tác cao trên nhiều nền tảng số. Song song với đó, cần chú trọng nâng cao năng lực “miễn dịch thông tin” cho người dân. Điều này bao gồm việc trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, kiểm chứng thông tin và phát triển tư duy phản biện. Việc xây dựng “sức đề kháng xã hội” trước thông tin sai lệch là giải pháp bền vững trong bảo vệ nền tảng tư tưởng (Phạm Văn Linh, 2024; Diệp Anh, 2026). Khi mỗi cá nhân trở thành một “bộ lọc thông tin” có trách nhiệm, xã hội sẽ hình thành khả năng tự điều chỉnh trước các luồng thông tin tiêu cực.

6. Kết luận

Chuyển đổi số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với môi trường thông tin và phương thức tác động tư tưởng, qua đó đặt công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước cả thời cơ và thách thức mới. Một mặt, không gian số mở rộng khả năng tuyên truyền, nâng cao tính tương tác và hiệu quả lan tỏa giá trị chính thống; mặt khác, sự gia tăng của thông tin sai lệch, cấu trúc truyền thông phân tán và tác động của công nghệ mới làm gia tăng nguy cơ nhiễu loạn nhận thức và suy giảm niềm tin xã hội. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ tiếp cận theo phương thức truyền thống mà cần được đặt trong khuôn khổ quản trị hiện đại, dựa trên sự kết hợp giữa thể chế, công nghệ và con người. Việc chuyển từ “quản lý thông tin” sang “quản trị hệ sinh thái thông tin”, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, là yêu cầu mang tính tất yếu. Hiệu quả của công tác này phụ thuộc vào khả năng đổi mới tư duy, làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực số và phát huy vai trò của toàn xã hội. Đây không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt mà còn là yêu cầu chiến lược lâu dài nhằm giữ vững định hướng tư tưởng, củng cố niềm tin của nhân dân và bảo đảm sự ổn định, phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Hà Nội.

2. Bộ Chính trị (2019),  Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Hà Nội.

3. Bộ Chính trị (2024), Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội.

4. Bùi Thanh Sơn (2023), Nhận diện và đấu tranh với các thủ đoạn chống phá trên không gian mạng, Báo Quân đội nhân điện tử, https://www.qdnd.vn/phong-chong-dien-bien-hoa-binh/nhan-dien-va-dau-tranh-voi-cac-thu-doan-chong-pha-tren-khong-gian-mang-740796.

5. ĐCSVN (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập 1), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

6. ĐCSVN (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1), Nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, ISBN: 978-604-46-1073-3.

7. ĐCSVN (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 2), Nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, ISBN: 978-604-46-1074-0.

8. Diệp Anh (2026), Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới, Báo Điện tử Chính phủ, https://baochinhphu.vn/dau-tranh-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-giai-doan-moi-102260120103334705.htm.

9. Đoàn Văn Dũng (2023), Nhận diện về quản trị quốc gia: Kinh nghiệm quốc tế và một số hàm ý chính sách đối với Việt Nam, Tạp chí Cộng sản, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/the-gioi-van-de-su-kien/-/2018/827438/view_content.

10. GS. TS. Tô Lâm (2024), Một số nội dung cơ bản về kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc; những định hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Tạp chí Cộng sản điện tử, https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/ky-nguyen-moi-ky-nguyen-vuon-minh-cua-dan-toc-ky-nguyen-phat-trien-giau-manh-duoi-su-lanh-dao-cam-quyen-cua-dang-cong-san-xay-dung-thanh-cong-nuoc-vie.

11. GS. TS. Tô Lâm (2026), Báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Hệ thống tư liệu - văn kiện Đảng, https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/bo-chinh-tri-ban-bi-thu-ban-chap-hanh-trung-uong/dai-hoi-dang/lan-thu-xiv.

12. Khải Hưng (2025), Góp phần quan trọng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Báo Nhân dân, https://nhandan.vn/gop-phan-quan-trong-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-post910844.html.

13. Lê Ngọc Hùng (2017), Quản lý và quản trị xã hội từ góc độ lý thuyết hệ thống, Tạp chí Lý luận chính trị, số 9/2017. 

14. Lê Thị Chiên & Trung Hà (2025), Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số, Báo Nhân Dân, https://nhandan.vn/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-thoi-dai-so-post907578.html.

15. Ngọc Bích (2024), Đầu tư hạ tầng và đảm bảo an toàn để phát triển Internet Việt Nam, VietnamPlus, https://www.vietnamplus.vn/dau-tu-ha-tang-va-dam-bao-an-toan-de-phat-trien-internet-viet-nam-post994487.vnp.

16. Nhị Lê (2025), Phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng - Bài 1: Kiên định, trung thành và độc lập, sáng tạo. Quân đội nhân dân Việt Nam, https://www.qdnd.vn/tien-toi-dai-hoi-xiv-cua-dang/phat-trien-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-bai-1-kien-dinh-trung-thanh-va-doc-lap-sang-tao-1016040.

17. Phạm Văn Linh (2024), Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình hiện nay, https://hvcsnd.edu.vn/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-tinh-hinh-hien-nay-12543.

18. Quốc hội (2018), Luật số 24/2018/QH14 của Quốc hội: Luật an ninh mạng, Hà Nội.

19. Thúy Hằng (2023), Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh với các thủ đoạn chống phá, VOV tiếng nói Việt Nam, https://vov.vn/chinh-tri/bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-dau-tranh-voi-cac-thu-doan-chong-pha-post1053225.vov.

20. Trịnh Xuân Ngọc (2021), Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, Tạp chí Cộng sản điện tử, https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/ky-nguyen-moi/-/2018/823331/view_content.

21. Vũ Hoài Phương & Nguyễn Thị Thu Hiền (2025), Xây dựng “lá chắn số” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, Tạp chí Cộng sản điện tử, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/dau-tranh-phan-bac-cac-luan-dieu-sai-trai-thu-dich/chi-tiet/-/asset_publisher/YqSB2JpnYto9/content/xay-dung-la-chan-so-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-trong-ky-nguyen-moi.

-Dẫn theo Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Nguồn bài viết: Viện Nghiên cứu Nam Á, Tây Á và Châu Phi

ThS. Nguyễn Văn Linh