Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, mục tiêu của chương trình Tọa đàm là (i) nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của công tác nghiên cứu và viết báo cáo tư vấn chính sách trong quá trình tham mưu, hoạch định và triển khai chính sách; (ii) trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết trong việc xây dựng, hoàn thiện báo cáo tư vấn chính sách theo hướng khoa học, có căn cứ thực tiễn và tính khả thi cao; (iii) bồi dưỡng kỹ năng phân tích, tổng hợp thông tin, đánh giá tác động chính sách và đề xuất giải pháp phù hợp với yêu cầu thực tiễn; (iv) tạo điều kiện trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thực tiễn giữa các nghiên cứu viên trong đơn vị trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ.

Tham dự buổi tọa đàm có PGS.TS. Trần Thị Minh Thi - Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH; TS. Lê Thị Hằng Nga - Phó Tổng Biên tập Tạp chí Thông tin KHXH; các viên chức Khối Nghiên cứu, thông tin của Viện.

Diễn giả của buổi tọa đàm, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi là chuyên gia trong các lĩnh vực nghiên cứu Khoa học về Giới và Phụ nữ, Nghiên cứu Gia đình và Xã hội, An sinh xã hội… PGS.TS. Trần Thị Minh Thi có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cứu và hợp tác học thuật quốc tế, đã xuất bản 05 bài tạp chí thuộc danh mục ISI/Scopus; tham gia viết khoảng 20 chương sách quốc tế, sách chuyên khảo và chương sách chuyên khảo; chủ trì/chủ nhiệm hơn 15 đề tài/dự án/nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong 05 năm gần đây.

Tại buổi tọa đàm, PGS.TS. Trần Thị Minh Thi đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm viết báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách. Bài trình bày của diễn giả Tọa đàm trước hết xác định vị trí của báo cáo kiến nghị chính sách trong chu trình nghiên cứu, và nêu rõ một báo cáo chính sách cần trả lời được đồng thời 3 câu hỏi: Vấn đề chính sách là gì? Nguyên nhân, cơ chế của vấn đề? Và giải pháp cho vấn đề? Trong đó, nội dung kiến nghị chính sách cần trả lời được 4 câu hỏi: Ai? Làm gì? Bằng cách nào? Cho ai?

Theo PGS.TS. Trần Thị Minh Thi, nội dung của một báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách gồm 7 cấu phần: (i) tóm tắt; (ii) bối cảnh, câu hỏi nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, khung phân tích, bộ công cụ, phương pháp nghiên cứu; (iii) nhận diện vấn đề chính sách; (iv) nguyên nhân, cơ chế của vấn đề; (v) hệ quả nếu không giải quyết vấn đề; (vi) kiến nghị chính sách; (vii) các thông tin hỗ trợ: cơ chế pháp lý, kinh nghiệm quốc tế, phụ lục dữ liệu.

Báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách cần đáp ứng một số yêu cầu căn bản. Một là yêu cầu về tư duy: cần có am hiểu sâu, kết nối rộng, có đủ thông tin về số liệu và cần định hướng rõ tư duy vấn đề chính sách chứ không phải vấn đề xã hội. Hai là báo cáo cần ngắn gọn, súc tích, trực tiếp, logic (thực trạng nào, kiến nghị đó); độ nén thông tin cao; đủ thông tin, luận cứ, luận chứng; đủ số liệu, số liệu cập nhật, tin cậy, được trích dẫn đầy đủ, chuẩn xác. Ba là kiến nghị có chọn lọc, đắt giá, thuyết phục, khả thi về văn hóa, thể chế, nguồn lực. Bốn là các lỗi cần tránh gồm không có vấn đề rõ ràng, trình bày lịch sử chính sách quá chi tiết, tổng quan lý thuyết và trình bày phương pháp nghiên cứu dài dòng, không có luận điểm chính xác, không phân tích cơ chế và nguyên nhân của vấn đề, v.v…

Diễn giả của buổi Tọa đàm cũng nhấn mạnh ý nghĩa của việc đọc tư liệu, hiểu dữ liệu trúng và đúng, áp dụng phương pháp đúng để có được một báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách “có tầm”.

Đặc biệt, theo PGS.TS. Trần Thị Minh Thi, việc viết một báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách dựa trên tổng quan tài liệu - thế mạnh của Viện Thông tin KHXH - về nguyên tắc là hoàn toàn phù hợp với chuẩn quốc tế, nhưng đó phải là tổng quan tài liệu có hệ thống, tổng hợp bằng chứng đa nguồn. Ba tiêu chí đặt ra là vấn đề đã có nhiều bằng chứng tích lũy, mục tiêu của kiến nghị nhằm vào chiến lược hoặc thể chế, và có nguồn dữ liệu thứ cấp đủ mạnh. Báo cáo sẽ không đạt yêu cầu khi chỉ dựa trên tổng quan đơn thuần là liệt kê nghiên cứu, không có khung phân tích, so sánh, tổng hợp có logic, chỉ định vị vào bối cảnh trong nước. Để chuyển hóa thông tin tổng quan thành kiến nghị chính sách cần chú ý không thực hiện tổng quan theo tài liệu mà cần tổng quan theo vấn đề, rút ra các quy luật chung.

Buổi tọa đàm đã diễn ra trong không khí trao đổi học thuật cởi mở và đạt được nhiều kết quả thiết thực. Nội dung bài thuyết trình với nhiều kinh nghiệm thực tế, tâm huyết, có giá trị của PGS.TS. Trần Thị Minh Thi đã nhận được nhiều ý kiến chia sẻ, tâm đắc của các đại biểu tham dự, giúp các nghiên cứu viên Khối Nghiên cứu, thông tin, Viện Thông tin KHXH tích lũy thêm nhiều tri thức, kinh nghiệm cho hoạt động nghiên cứu khoa học, nâng cao kỹ năng viết báo cáo tư vấn, kiến nghị chính sách, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đặt ra trong bối cảnh hiện nay./.

-VTT-