Cuộc chinh phục Deccan của Aurangzeb (1681-1707) và sự suy yếu của Đế chế Mughal
28/09/2026
Bài viết phân tích mối quan hệ giữa cuộc chinh phục Deccan (1681-1707) dưới triều Aurangzeb và sự suy yếu của Đế chế Mughal nhằm làm rõ cơ chế chuyển hóa từ mở rộng lãnh thổ sang khủng hoảng cấu trúc của đế chế. Nghiên cứu vận dụng cách tiếp cận hệ thống - cấu trúc, kết hợp lý thuyết Imperial Overstretch (“bành trướng quá mức của đế chế”) với phương pháp lịch sử và phân tích logic để đánh giá tác động của cuộc chiến đối với năng lực quân sự, tài chính và quản trị của Nhà nước Mughal. Kết quả nghiên cứu cho thấy cuộc chinh phục Deccan ban đầu được triển khai nhằm giải quyết khủng hoảng Jagirdari, nhưng chiến tranh kéo dài đã làm gia tăng chi phí quân sự, suy giảm năng lực tài chính, làm trầm trọng thêm khủng hoảng quản trị và vượt quá khả năng huy động nguồn lực của đế chế. Trên cơ sở đó, bài viết lập luận rằng sự suy yếu của Đế chế Mughal không bắt nguồn từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của sự tương tác giữa các yếu tố quân sự, tài chính, hành chính và chính trị trong bối cảnh mở rộng lãnh thổ. Nghiên cứu góp phần khẳng định giá trị của lý thuyết Imperial Overstretch trong phân tích sự suy yếu của các đế chế tiền hiện đại.
Phạm Thị Thanh Huyền, Văn Thị Ngọc Mai
Nguồn bài viết: Tạp chí Thông tin Khoa học xã hội số 08 năm 2026