Bài viết xem xét nguồn gốc của họ Cấn tại một số địa bàn xứ Đoài trên cơ sở dữ liệu đã kiểm chứng, suy luận có khả năng và giả thuyết còn bỏ ngỏ. Nguồn tư liệu được sử dụng gồm chính sử Việt Nam, dữ liệu hành chính chính thức, địa chí, thư tịch Hán văn liên quan đến các chữ 艮, 良, 梁, cùng các loại tư liệu địa phương cần tiếp tục kiểm tra như gia phả, thần tích, địa bạ, bia ký, sắc phong và văn bản thờ tự. Kết quả phân tích cho thấy giả thuyết cải danh từ Lương sang Cấn có giá trị gợi mở về mặt lịch sử và văn tự học, nhất là nếu “Lương” trong truyền ngôn tương ứng với chữ 良. Tuy nhiên, giả thuyết này chưa đủ chứng cứ trực tiếp để trở thành kết luận phả hệ. Kết luận có cơ sở hơn là họ Cấn đã được bản địa hóa bền vững trong không gian làng xã xứ Đoài. Từ đó, bài viết đề xuất hướng kiểm chứng tiếp theo dựa trên tư liệu Hán Nôm địa phương và hồ sơ phả tộc.