Dự và chỉ đạo Hội nghị có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm. Tham dự Hội nghị còn có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Viện Hàn lâm; cùng Thủ trưởng các đơn vị thuộc và trực thuộc.

Tính cấp bách và yêu cầu thực tiễn

Phát biểu khai mạc, GS.TS. Lê Văn Lợi, nhấn mạnh, việc thực hiện Công văn số 602-CV/BTCTW ngày 14/4/2026 của Ban Tổ chức Trung ương là nhiệm vụ trọng tâm, cấp thiết, đòi hỏi toàn hệ thống phải vào cuộc với tinh thần khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao nhất. Với thời hạn hoàn thành báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư vào ngày 20/4/2026, các đơn vị chỉ có quỹ thời gian rất ngắn đề hoàn thiện đề án sắp xếp tổ chức bộ máy. 

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Viện Hàn lâm yêu cầu các Cấp ủy, tổ chức Đảng, Lãnh đạo đơn vị tập trung cao độ, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, bảo đảm tiến độ, chất lượng theo yêu cầu. Mục tiêu cốt lõi là xây dựng bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Viện Hàn lâm trong bối cảnh mới.

Tiêu chuẩn “cứng”: Mỗi phòng tối thiểu 7 viên chức

Thay mặt Ban Thường vụ Đảng ủy, đồng chí Đặng Xuân Thanh trình bày Tờ trình của Ban Thường vụ Đảng ủy trình Ban Chấp hành Đảng bộ Viện Hàn lâm về việc rà soát hoàn thiện mô hình tổ chức các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm.

Theo đó, thực hiện Công văn số 602-CV/BTCTW ngày 14/4/2026, sáng ngày 15/4, Ban Thường vụ Đảng ủy Viện Hàn lâm đã họp thống nhất chủ trương triển khai. Việc rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức là yêu cầu cần thiết nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng về tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, đồng thời bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Viện Hàn lâm trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở đó, Ban Thường vụ Đảng ủy đề xuất triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết, tổ chức rà soát toàn diện cơ cấu tổ chức của các đơn vị, đặc biệt là cấp phòng và tương đương, bảo đảm đúng quy định, không làm phát sinh tổ chức trung gian không phù hợp; đồng thời làm rõ chức năng, nhiệm vụ và mối quan hệ công tác của từng đơn vị. Tiếp đó, xây dựng Đề án sắp xếp, kiện toàn tổ chức cấp phòng theo hướng tinh gọn, giảm đầu mối, đáp ứng tiêu chí thành lập theo quy định của Chính phủ, trong đó mỗi phòng phải bảo đảm tối thiểu 7 viên chức.

Trên cơ sở Đề án của các đơn vị, Viện Hàn lâm sẽ tổng hợp, báo cáo Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ xem xét, quyết định và phê duyệt theo đúng quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Đồng chí Đặng Xuân Thanh nhấn mạnh, toàn bộ quá trình phải được triển khai trên nguyên tắc tập trung dân chủ, công khai, minh bạch, khách quan; đồng thời đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong việc tổ chức rà soát, xây dựng và hoàn thiện Đề án.

Về tiến độ, các đơn vị phải hoàn thành và gửi Đề án về Viện Hàn lâm (qua Ban Tổ chức - Cán bộ) trước 12 giờ ngày 17/4/2026. Ngay sau đó, Ban Chấp hành Đảng bộ sẽ họp liên tục để xem xét, thông qua các phương án, bảo đảm kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền theo đúng thời hạn.

Không khí thảo luận sôi nổi, tích cực và đồng thuận

Trong phần thảo luận, nội dung thảo luận sôi nổi và nhận được nhiều ý kiến nhất tại Hội nghị chính là việc sắp xếp các cơ quan Tạp chí. Khó khăn nảy sinh khi đối chiếu giữa Luật Báo chí và Nghị định số 120 của Chính phủ:

Về nhân sự: Hầu hết các tạp chí hiện nay chỉ có từ 3-4 người, không đủ tiêu chuẩn 7 viên chức để thành lập một phòng độc lập.

Về pháp lý: Theo Luật Báo chí, tạp chí khoa học có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng. Việc sáp nhập tạp chí vào các phòng hành chính hay thư viện gây lo ngại về tính độc lập trong hoạt động chuyên môn và sự phức tạp trong quản lý tài chính, dòng tiền...

Về chế độ: Các đại biểu cũng bày tỏ băn khoăn về vị trí, phụ cấp của Tổng Biên tập nếu tạp chí bị hạ cấp hoặc sáp nhập, do chức danh này hiện đang được tính tương đương cấp Vụ.

Nhiều đại biểu đề xuất cần vận dụng linh hoạt Luật Báo chí để bảo vệ sự tồn tại độc lập của tạp chí, hoặc tìm kiếm mô hình “đặt tại” các đơn vị chuyên môn nhưng vẫn giữ tính độc lập tương đối để tránh gây xáo trộn, làm giảm động lực làm việc của cán bộ...

Lộ trình thực hiện khẩn trương, nghiêm túc

Kết luận Hội nghị, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh yêu cầu triển khai nhiệm vụ với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, đồng bộ và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc.

Chủ tịch Viện Hàn lâm chỉ rõ, công tác sắp xếp tổ chức bộ máy là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cần được thực hiện một cách bài bản, khoa học, tránh tư tưởng ổn định cục bộ. Việc giữ nguyên một số đầu mối trong giai đoạn hiện nay chỉ mang tính chất tạm thời nhằm bảo đảm hoạt động ổn định, song các đơn vị phải xác định rõ xu hướng tiếp tục tinh gọn trong thời gian tới.

Trong quá trình triển khai, yêu cầu cao nhất là tuân thủ đúng quy định, đúng vị trí việc làm, không tùy tiện, không nể nang, tránh phát sinh khiếu kiện, mâu thuẫn nội bộ. Đồng thời, cần phát huy dân chủ, công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình, tổ chức thảo luận kỹ trong cấp ủy, lãnh đạo và cán bộ chủ chốt, bảo đảm sự đồng thuận cao.

Đối với hệ thống tạp chí, Chủ tịch yêu cầu trước mắt giữ ổn định, đồng thời giao các cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu, khảo sát, đề xuất mô hình tổ chức phù hợp, bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Về tiến độ, Chủ tịch Viện Hàn lâm yêu cầu các đơn vị hoàn thành Đề án theo đúng thời hạn, bảo đảm chất lượng. Ban Thường vụ và Ban Chấp hành Đảng bộ Viện Hàn lâm sẽ làm việc liên tục để thẩm định, thông qua và hoàn thiện báo cáo trình cấp có thẩm quyền đúng kế hoạch.

Với quyết tâm chính trị cao, sự chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, Lãnh đạo Viện Hàn lâm, cùng tinh thần chủ động, trách nhiệm của các đơn vị, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phấn đấu hoàn thành việc rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức đúng tiến độ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.

-Dẫn theo: Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Nguyễn Minh Hồng