Buổi làm việc vinh dự đón tiếp GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương; TS. Bùi Trường Giang, Trợ lý Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cùng các đồng chí Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương.

Về phía Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) có đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm; các đồng chí Phó Chủ tịch: TS. Đặng Xuân Thanh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, PGS.TS. Tạ Minh Tuấn, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy; TS. Đỗ Xuân Lân, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy; cùng sự tham dự của Thủ trưởng các đơn vị thuộc và trực thuộc Viện Hàn lâm.

Đẩy mạnh phối hợp nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn phục vụ phát triển đất nước

Mở đầu buổi làm việc, GS.TS. Lê Văn Lợi nhiệt liệt chào mừng đồng chí Nguyễn Xuân Thắng cùng các đồng chí trong Đoàn công tác của Hội đồng Lý luận Trung ương đến thăm, làm việc và chứng kiến lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa hai cơ quan. Đồng chí GS.TS. Lê Văn Lợi trân trọng cảm ơn sự quan tâm sâu sắc, chỉ đạo thường xuyên và sát sao của đồng chí Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đối với hoạt động nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn nói chung cũng như đối với Viện Hàn lâm nói riêng trong thời gian qua.

Đồng chí cũng nhấn mạnh, buổi làm việc và lễ ký kết giữa Viện Hàn lâm và Hội đồng Lý luận Trung ương có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những thời cơ, vận hội lớn. Sau thành công của Đại hội XIV của Đảng, toàn hệ thống chính trị đang quyết tâm triển khai các chủ trương lớn nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045; đồng thời đẩy mạnh cuộc cách mạng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Ngoài ra, trước bối cảnh thực tiễn phát triển nhanh chóng của đất nước và thế giới đang đặt ra những vấn đề mới về lý luận và thực tiễn cần được nghiên cứu, luận giải và dự báo (những biến đổi sâu sắc của môi trường quốc tế, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, xã hội số, những yêu cầu mới về phát triển con người, phát triển văn hóa, quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa...). Đây là những yêu cầu cấp thiết mà khoa học xã hội và nhân văn phải có những đóng góp ngày càng sâu sắc, kịp thời và thiết thực hơn.

Qua đó, việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu của Đảng và Nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội đồng Lý luận Trung ương là cơ quan tham mưu chiến lược của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác lý luận chính trị; còn Viện Hàn lâm là trung tâm quốc gia hàng đầu về nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn. Hai cơ quan có chức năng, nhiệm vụ khác nhau nhưng có chung mục tiêu là góp phần phát triển nền lý luận của Đảng, cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước.

Trên cơ sở mối quan hệ được hai bên vun đắp trong thời gian qua cùng với nhiều hoạt động phối hợp hiệu quả trong nghiên cứu và tổng kết thực tiễn, Viện Hàn lâm và Hội đồng Lý luận Trung ương tiến hành chính thức ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác, tạo cơ sở để đưa mối quan hệ hợp tác đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn trong thời gian tới. Biên bản ghi nhớ hợp tác có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp nghiên cứu lý luận và khoa học xã hội của đất nước.

Thông qua Biên bản ghi nhớ, hai bên sẽ tăng cường phối hợp trong nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn lớn của đất nước; đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu dự báo chiến lược; tham gia xây dựng các đề án, chương trình nghiên cứu trọng điểm; phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học quốc gia, quốc tế; chia sẻ nguồn lực khoa học, dữ liệu nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia.

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cam kết sẽ phát huy tối đa tiềm năng của đội ngũ các nhà khoa học, hệ thống các viện nghiên cứu chuyên ngành và mạng lưới hợp tác quốc tế rộng lớn để cùng Hội đồng Lý luận Trung ương triển khai hiệu quả các nội dung hợp tác đã được thống nhất. Đặc biệt, GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh trách nhiệm vinh dự và vẻ vang của đội ngũ cán bộ, những người làm công tác lý luận và khoa học trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng với thế giới.

Phát huy vai trò tiên phong của khoa học xã hội trong kỷ nguyên phát triển mới

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng trân trọng ghi nhận và đánh giá cao vị thế, vai trò cùng những đóng góp của Viện Hàn lâm trong các chặng đường cách mạng vẻ vang của dân tộc. Đồng chí nhấn mạnh, nhiệm vụ tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận phục vụ xây dựng các văn kiện Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng; đồng thời đề nghị Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy vai trò cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu, đóng góp tích cực vào công tác phát triển lý luận và hoạch định chính sách.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng cho rằng, đây là thời điểm cần tiếp tục phát huy và khẳng định mạnh mẽ vai trò của khoa học xã hội trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Trên cơ sở các đề cương tổng kết đã được xây dựng, cùng với sự tham gia của các bộ, ban, ngành, địa phương và các nhóm nghiên cứu, tổ thư ký, cần tiến hành đánh giá sâu sắc những thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong 100 năm lãnh đạo cách mạng của Đảng. Từ đó, góp phần xây dựng tầm nhìn phát triển đất nước, đề xuất các quyết sách chiến lược và những đột phá mới cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Đồng chí nhấn mạnh, yêu cầu nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc tổng kết thực tiễn mà còn phải góp phần làm rõ mô hình phát triển mang đặc trưng Việt Nam, trên cơ sở phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, phát triển xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây cũng là lĩnh vực mà khoa học xã hội có nhiều thế mạnh, với nguồn dữ liệu phong phú và nhiều công trình nghiên cứu có giá trị tích lũy qua các thời kỳ.

Theo GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng, công tác lý luận hiện nay cần được thực hiện trên tinh thần đoàn kết, phát huy trí tuệ tập thể, tăng cường chiều sâu nghiên cứu, nhận diện những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện hệ thống lý luận của Đảng. Đồng thời, cần xác định rõ những tiềm năng, lợi thế và đóng góp của đội ngũ các nhà khoa học trong việc giải quyết những vấn đề mới, quan trọng của đất nước.

Đánh giá cao những chương trình nghiên cứu của Viện Hàn lâm trong thời gian qua, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng đề nghị Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy chức năng, nhiệm vụ của cơ quan nghiên cứu hàng đầu về khoa học xã hội và nhân văn, tập trung nghiên cứu những vấn đề trọng tâm, cấp thiết đặt ra từ thực tiễn phát triển đất nước. Trong đó, cần quan tâm nghiên cứu các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương hai cấp, quá trình đô thị hóa, không gian phát triển, quản trị quốc gia, xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm bản sắc văn hóa, tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với Nhân dân.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng cho biết, trong thời gian qua, nhiều nghiên cứu còn thiên về khía cạnh kinh tế, trong khi các trụ cột về quản trị, xã hội, văn hóa, an ninh và phát triển con người cần được quan tâm sâu sắc, toàn diện. Theo đó, con người phải được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể của quá trình phát triển. Khoa học xã hội cần đi đầu trong việc nghiên cứu xây dựng con người mới, nâng cao năng lực số, năng lực tham gia quản trị số, ý thức trách nhiệm xã hội và tinh thần cống hiến trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển đất nước hiện nay.

Về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nghiên cứu, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng đề nghị các bên tiếp tục trao đổi, thống nhất cơ chế phối hợp hiệu quả trong nghiên cứu khoa học, tổ chức các diễn đàn, hội thảo, tọa đàm chuyên đề; trao đổi học thuật trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và thế mạnh của từng cơ quan. Việc lựa chọn chuyên gia, nhà khoa học tham gia nghiên cứu cần được thực hiện kỹ lưỡng, bảo đảm chất lượng và hiệu quả của các sản phẩm khoa học.

Bên cạnh đó, GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lý luận, nhà khoa học. Theo đó cần có các cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút, đào tạo và phát triển đội ngũ các nhà khoa học trẻ, nhà lý luận trẻ có năng lực, tâm huyết và khát vọng cống hiến; tạo môi trường nghiên cứu thuận lợi, truyền cảm hứng đam mê khoa học và phát triển các nhà khoa học trẻ cho đất nước.

Đồng chí cũng đề nghị Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy thế mạnh nghiên cứu cơ bản từ đó đóng góp thiết thực trên mặt trận tư tưởng, lý luận; tích cực tham gia công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; cử các chuyên gia tham gia nghiên cứu, tư vấn và đóng góp cho những nhiệm vụ trọng yếu của đất nước trong lĩnh vực lý luận chính trị.

GS.TS. Nguyễn Xuân Thắng bày tỏ niềm tin sau lễ ký kết, hai bên sớm triển khai các chương trình hợp tác cụ thể, tạo ra nhiều công trình nghiên cứu có giá trị; đồng thời kỳ vọng Viện Hàn lâm tiếp tục phát huy vai trò tiên phong trong tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và tư vấn chính sách, góp phần phục vụ hiệu quả sự nghiệp phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược cho Đảng và Nhà nước

Báo cáo khái quát về hoạt động khoa học của Viện Hàn lâm, PGS.TS. Tạ Minh Tuấn cho biết: Trong những năm qua, công tác nghiên cứu khoa học của Viện Hàn lâm đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Các nghiên cứu cơ bản của Viện Hàn lâm đã góp phần nhận diện các đặc điểm, quy luật vận động của xã hội Việt Nam trong bối cảnh mới; bổ sung cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Đặc biệt, nhiều kết quả nghiên cứu đã được chuyển hóa thành các báo cáo tư vấn chính sách gửi các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng văn kiện Đại hội Đảng, xây dựng các đề án chiến lược, các dự án luật và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước.

Trong thời gian tới, Viện Hàn lâm mong muốn tăng cường phối hợp giữa hai cơ quan trong việc triển khai các chương trình nghiên cứu lý luận trọng điểm quốc gia giai đoạn 2026-2031; phối hợp nghiên cứu phục vụ tổng kết 100 năm Đảng Cộng sản Việt Nam và tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; phối hợp khảo sát thực tiễn, tổng kết các mô hình phát triển mới ở địa phương; xây dựng cơ chế trao đổi chuyên gia, chia sẻ dữ liệu nghiên cứu và phối hợp công bố các kết quả nghiên cứu có giá trị lý luận và thực tiễn cao.

Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến định hướng phát triển khoa học xã hội và tăng cường phối hợp giữa Viện Hàn lâm với Hội đồng Lý luận Trung ương. Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu phát huy vai trò nghiên cứu cơ bản, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu khoa học xã hội, tăng cường tổng kết thực tiễn và phát triển lý luận phục vụ hoạch định chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Nhiều đại biểu đề xuất tiếp tục đầu tư, xây dựng cơ chế phù hợp để Viện Hàn lâm phát huy thế mạnh là cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội hàng đầu của đất nước; đồng thời tăng cường nghiên cứu các vấn đề mới về quản trị quốc gia, phân cấp, phân quyền, liên kết vùng, chuyển đổi kinh tế - xã hội và quản trị tài nguyên, môi trường. Các ý kiến cũng kiến nghị mở rộng các hình thức hợp tác, xây dựng diễn đàn khoa học thường niên, tăng cường kết nối kết quả nghiên cứu với hoạt động tư vấn chính sách, góp phần nâng cao chất lượng các sản phẩm khoa học phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Với sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cùng quyết tâm và trách nhiệm của hai cơ quan, Biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết sẽ được cụ thể hóa bằng những chương trình hành động thiết thực, những công trình nghiên cứu có giá trị và các luận cứ khoa học sâu sắc. Qua đó góp phần phát triển nền lý luận của Đảng, nâng cao chất lượng tham mưu chiến lược cho Đảng và Nhà nước trong hoạch định chủ trương, đường lối, chính sách phát triển đất nước, phục vụ hiệu quả sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

-Dẫn theo Cổng thông tin điện tử Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam-

Tin: Thu Trang; Ảnh: Thùy Dương